Son zamanlarda s\u0131kl\u0131kla gündeme gelen bir kurum olan, kimi ülkelerde mevzuat ile düzenleme bulan, ba\u015fta tahkim yarg\u0131lamalar\u0131 olmak üzere uyu\u015fmazl\u0131k çözümlerinde üçüncü taraf finansman\u0131, yüksek bütçeli dava veya tahkim süreçlerini finanse etmekte zorlanan taraflar aç\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131 ve oldukça tercih edilir bir yöntem haline gelmi\u015f olsa da uyu\u015fmazl\u0131k konusu taraflardan olmayan üçüncü ki\u015filerin uyu\u015fmazl\u0131k konusu unsurun savunma ve teknoloji gibi kritik konulardaki uyu\u015fmazl\u0131klar bak\u0131m\u0131ndan yasal sürece ili\u015fkin kapsaml\u0131 bilgi sahibi olmas\u0131yla ulusal güvenlik ba\u015fta olmak üzere ihracat say\u0131lan i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan da kritik bilgilerin kendilerine aktar\u0131m\u0131na yol açabilece\u011fi için endi\u015fe konusu olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tür yöntemlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n, mahkemelerin kötü niyetli d\u0131\u015f etki te\u015febbüslerine ve casuslu\u011fa kar\u015f\u0131 kilit bir savunma hatt\u0131n\u0131n sac aya\u011f\u0131 oldu\u011fu görü\u015fünü tersine çevirme k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131na yol açt\u0131\u011f\u0131 ve yine yabanc\u0131 aktörlerin kendi etki hedefleri için yasal sistemi kötüye kullanma amac\u0131na hizmet edebilece\u011fi de getirilen kayg\u0131lardand\u0131r.<\/p>\n
Üçüncü taraf finansman\u0131nda dava sürecinin masraflar\u0131, kay\u0131p ve zarar iddia eden ve davay\u0131 açan taraf taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmamakta, aksine konu özelindeki uyu\u015fmazl\u0131kla do\u011frudan ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan üçüncü \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu durumun, üçüncü ki\u015fi fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yasal süreçte a\u015f\u0131r\u0131 kontrol sahibi haline gelmesi ve ilgili süreçten hukuki yarar\u0131 bulunan uyu\u015fmazl\u0131k konusu taraflar\u0131n kendi özerkliklerini kaybetmesinin iz dü\u015fümü olabilece\u011fi de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
Bu de\u011ferlendirmelere ek olarak, üçüncü taraf finansman\u0131nda üçüncü ki\u015fi fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kimler olabilece\u011fine dair herhangi bir düzenleme bulunmamas\u0131ndan dolay\u0131 da üçüncü taraf finansman\u0131, üçüncü ki\u015fi fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yabanc\u0131 devlet ve devlet d\u0131\u015f\u0131 aktörler taraf\u0131ndan desteklenen, söz konusu aktörlerin ülkelerin stratejik ç\u0131karlar\u0131na kar\u015f\u0131 bilgi alan ve bu kapsamda yasal süreçleri kontrol etmek veya etkilemek amac\u0131yla hareket edebilece\u011fi de göz ard\u0131 edilmemelidir. Ayr\u0131ca, stratejik kimi davalar\u0131n, politik veya ticari süreçleri geciktirmek veya sulh imkanlar\u0131na tesir etmek gibi ba\u015fka amaçlar için kullan\u0131lmas\u0131 belirginken ulusal güvenlik bak\u0131m\u0131ndan risk te\u015fkil edebilecek politik, siyasi, askeri ve teknolojik faaliyetleri desteklemek amac\u0131yla da kullan\u0131labilece\u011fi ço\u011fu kez göz ard\u0131 edilmektedir. Tüm bu hususlar kapsam\u0131nda genel olarak üçüncü taraf finansman\u0131n\u0131 düzenleyen ülkeler bak\u0131m\u0131ndan da bu konuda yeterli ve etkin k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 tedbirlerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 gözlemlenmektedir. Bu çerçevede taraflar aras\u0131nda yap\u0131lan gizlilik sözle\u015fmelerinin kapsam\u0131n\u0131n da oldukça s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yaln\u0131zca üçüncü taraf finansman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n kimlikleri hakk\u0131ndaki aç\u0131klamalara odakland\u0131\u011f\u0131 gözlemlenmektedir. Keza, fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar özel kurulu\u015flar olabildi\u011finden genellikle fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n kendi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 veya mü\u015fterilerinin kimlikleri görünmez konumunda veya dolayl\u0131 hak sahipli\u011fi durumunda olabilmektedir. Tüm bu yönleri ile fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n terörist faaliyetler ile ili\u015fkili ki\u015fi ve kurumlar veya ulusla güvenli\u011fe tehdit olu\u015fturan yabanc\u0131 devlet aktörleri veya daha büyük olas\u0131l\u0131kla devlet kontrolündeki özel gerçek \/ tüzelki\u015filer kanal\u0131 ile hareket eden kurum ve kurulu\u015flar olmas\u0131 olas\u0131d\u0131r. Dahas\u0131, üçüncü taraf finansman\u0131nda \u015feffafl\u0131\u011fa yönelik önerilen birçok giri\u015fimin, yaln\u0131zca fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n dava süreci sonunda mahkeme taraf\u0131ndan hükmedilen tazminatlardan bir pay alma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu durumlarda geçerli olmas\u0131 durumuna yönelik oldu\u011fu da görülmektedir. Böyle bir durumda, getirilecek \u015feffafl\u0131k düzenlemelerinin parasal veya stratejik yard\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda finansal kar\u015f\u0131l\u0131k almak istemeyen herhangi bir fon sa\u011flay\u0131c\u0131 için geçerli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 söylemek mümkündür.<\/p>\n
Tüm bu çekinceler gözetildi\u011finde, üçüncü taraf finansman\u0131nda \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamaya ili\u015fkin somut ilerlemenin, yasal müdahaleyi veya en az\u0131ndan, yasal temsilciler için daha iyi durum tespiti, raporlama veya kay\u0131t tutma gerekliliklerini zorunlu k\u0131lan düzenleyici bir yap\u0131y\u0131 gerektirebilece\u011fi dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Nitekim, bu konuda di\u011fer ülkelerdeki emsal davalarda denk geldi\u011fimiz üzere Türkiye’de de kritik bilgi ve teknoloji ile savunma sanayi güvenli\u011fini temin etmek amac\u0131yla bu hususlara özgü düzenleme getirilmesi yerinde olacakt\u0131r. <\/p>\n
\u015eafak Herdem, Ezgi Ceren Aydo\u011fmu\u015f<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"