Amerika Birle\u015fik Devletleri (“ABD”) D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bas\u0131n aç\u0131klamas\u0131 ile, en kapsaml\u0131 uluslararas\u0131 teknik savunma antla\u015fmalar\u0131ndan biri olan Aç\u0131k Semalar Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n (Open Skies Treaty, “Antla\u015fma”), Rusya’n\u0131n Antla\u015fmaya uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerekçesiyle, 22 May\u0131s 2020 tarihinde yap\u0131lacak bir ihbarname ile tek tarafl\u0131 olarak antla\u015fmadan çekilece\u011fini aç\u0131kland\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Antla\u015fma’n\u0131n Kapsam\u0131<\/strong><\/p>\n Halihaz\u0131rda Türkiye de dahil olmak üzere toplam 35 ülkenin taraf\u0131 oldu\u011fu 1992 y\u0131l\u0131nda imzalanan Antla\u015fma, askeri faaliyetlerde \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak ve siyasi güven olu\u015fturmak amac\u0131yla Antla\u015fma’ya taraf ülkelerin, birbirlerinin hava sahalar\u0131nda k\u0131sa süreli, silahs\u0131z, ke\u015fif uçu\u015flar\u0131 düzenleyerek i\u015fbu faaliyetler ile ilgili veri toplanmas\u0131na izin vermektedir. Her ne kadar ilk bak\u0131\u015fta uydular\u0131n da ayn\u0131 görevi üstlenebilece\u011fi dü\u015fünülse de, tüm taraf devletlerin geli\u015fmi\u015f teknolojiye sahip uydu teçhizat\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan Antla\u015fma hayata geçirilerek ülkeler aras\u0131nda siyasi güven ortam\u0131 sa\u011flanmas\u0131 amaçlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Antla\u015fma kapsam\u0131nda; sadece Antla\u015fma’da belirtilen kriterlere sahip olan özel teçhizatl\u0131 ve ke\u015fif uçu\u015fu amac\u0131yla kullan\u0131lacak haritalama ve gözlem uçaklar\u0131 kullan\u0131labilmekte olup, bu kapsamda izin verilen uçu\u015flar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak belirlenen y\u0131ll\u0131k kotaya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, Antla\u015fma uyar\u0131nca gerçekle\u015ftirilecek uçu\u015flar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 mutabakat\u0131n sa\u011flanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olup, hiçbir taraf ülkenin hakim oldu\u011fu hava s\u0131n\u0131rlar\u0131, uçu\u015f güvenli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda bir neden gösterilerek Antla\u015fma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir bölge olarak ilan edilemez.<\/p>\n Rusya’n\u0131n \u0130ddia Konusu Eylemleri Antla\u015fman\u0131n \u0130hlali Say\u0131l\u0131r m\u0131?<\/strong><\/p>\n ABD’nin çe\u015fitli resmi makamlar\u0131ndan yap\u0131lan aç\u0131klamalarda Antla\u015fman\u0131n ABD taraf\u0131ndan feshinin sebebi, Rusya’n\u0131n Antla\u015fma’y\u0131 defalarca ihlal etmesi olarak gösterildi. Yap\u0131lan aç\u0131klamalar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda, Antla\u015fma kapsam\u0131nda taraf ülkelerin hakim oldu\u011fu hava s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kapsam d\u0131\u015f\u0131 bölge olarak ilan edilemeyece\u011fine vurgu yap\u0131larak, Rusya’n\u0131n i\u015fbu Antla\u015fma kapsam\u0131ndaki yükümlülü\u011fünü; Polonya ve Litvanya aras\u0131ndaki Kaliningrad’da bulunan eksklav bölgesindeki nükleer silahlar üretildi\u011fi iddia edilen askeri alan üzerinde uçu\u015f k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 getirmesi ile, ve benzer \u015fekilde Gürcistan-Rusya s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n 10 kilometre çevresinde daha önceden izin verilen ke\u015fif uçu\u015flar\u0131na son 1 senedir izin vermemesi ile ihlal etti\u011fi iddia edildi.<\/p>\n Her ne kadar yap\u0131lan aç\u0131klamalar ile ihlale neden olan eylemler i\u015faret edilse de, ilgili hususlar\u0131n arka plan\u0131, delilleri ve detaylar\u0131 resmi olarak kamuoyuna duyurulmad\u0131\u011f\u0131ndan Antla\u015fma kapsam\u0131nda Rusya’n\u0131n yükümlülüklerini kesin olarak ihlal edip etmedi\u011finin tespiti \u015fu an için mümkün gözükmemektedir. Bununla birlikte, Silahlanma Kontrol Birli\u011fi (Arms Kontrol Association) yetkilisi Daryl Kimball taraf\u0131ndan konuya ili\u015fkin yap\u0131lan bir aç\u0131klamada Antla\u015fma’n\u0131n taraf mutabakat\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 çizerek; her ne kadar Rusya’n\u0131n iddia edilen eylemleri sak\u0131ncal\u0131 olsa da, temeli mutabakata dayal\u0131 bir antla\u015fmada bu eylemlerin esasl\u0131 ihlal te\u015fkil etmedi\u011fini belirtti. Yine benzer \u015fekilde Uluslararas\u0131 Güvenlik ve Nükleer Silahlar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131 Önleme’den sorumlu ABD D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Chris Ford, geçmi\u015fte de Rusya’n\u0131n Kaliningard bölgesi üzerindeki uçu\u015flara k\u0131s\u0131tlama getirdi\u011fi ve bu durumlar\u0131n Antla\u015fma’ya do\u011frudan ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmedi\u011fi ancak bu türden eylemlerin Antla\u015fma’n\u0131n güven mekanizmas\u0131 temeli ile çeli\u015fti\u011fini belirtti. <\/p>\n Antla\u015fmadan Çekilme \u015eartlar\u0131 <\/strong><\/p>\n ABD’nin Antla\u015fma’dan çekilmesine ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 aç\u0131klamalarda her ne kadar Rusya ile ilgili iddialar ön plana ç\u0131ksa da, Antla\u015fma’dan çekilmeye ili\u015fkin 15. maddede, çekilme nedeni olarak belirli bir neden belirtilmesi zorunlulu\u011fu bulunmamaktad\u0131r. Bununla birlikte, uluslararas\u0131 teamül hukukuna göre Antla\u015fma’n\u0131n yürürlük süresinin dolmas\u0131n\u0131n haricinde uluslararas\u0131 antla\u015fmalardan çekilmek için, taraf devletlerden birinin Antla\u015fma kapsam\u0131ndaki yükümlülüklerini esasl\u0131 ihlalinin gerçekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 aranmaktad\u0131r. <\/p>\n Yukar\u0131da belirtilenlerin yan\u0131 s\u0131ra, Antla\u015fma uyar\u0131nca, taraf devletlerden herhangi biri, Antla\u015fma’dan çekilmeye ili\u015fkin niyetini içeren ihbar\u0131n\u0131, depoziter taraf devletlerden (Kanada veya Macaristan) herhangi birine yaparak, i\u015fbu ihbar\u0131 takiben 6 ay sonra Antla\u015fmadan çekilebilir. Antla\u015fma’dan i\u015fbu \u015fekilde çekilmeyi talep eden taraf ve di\u011fer taraf devletler, bu ihbardan 30 ila 60 gün sonra, çekilmeyi talep eden taraf\u0131n Antla\u015fma’dan ç\u0131kmas\u0131n\u0131n sonuçlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131 bir toplant\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla durumu de\u011ferlendirmek durumundad\u0131r.<\/p>\n ABD makamlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan aç\u0131klamalarda, her ne kadar Antla\u015fma’dan çekilece\u011fi niyeti ortaya konmu\u015f olsa da ABD’nin Antla\u015fma yükümlülüklerine halen ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu, ancak günümüzün getirdi\u011fi rekabet ortam\u0131nda yaln\u0131zca tüm taraflar\u0131na fayda sa\u011flayan antla\u015fmalar\u0131 destekleyece\u011fi vurguland\u0131. Bu ba\u011flamda son olarak, Rusya’n\u0131n Antla\u015fma kapsam\u0131ndaki \u015fartlara uyum sa\u011flamas\u0131na dek, Antla\u015fma’n\u0131n ABD taraf\u0131nda ask\u0131da b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 ancak yap\u0131lacak yeni görü\u015fmeler ile yeni bir Antla\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 gerçekle\u015ftirme ve uygulama dü\u015füncesine ABD’nin aç\u0131k oldu\u011fu belirtildi.<\/p>\n \u015eafak Herdem & Deniz Çelikkaya & Ezgi Aysima K\u0131r<\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Amerika Birle\u015fik Devletleri (“ABD”) D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bas\u0131n aç\u0131klamas\u0131 ile, en kapsaml\u0131 uluslararas\u0131 teknik savunma antla\u015fmalar\u0131ndan biri olan Aç\u0131k … Read more<\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7651,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-1718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-havacilik","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7654,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1718\/revisions\/7654"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}