Anayasa Mahkemesi’nin (“AYM”) 3 Temmuz 2019 tarih ve 2016\/78974 numaral\u0131 bireysel ba\u015fvuruya ili\u015fkin karar\u0131 31 Temmuz 2019 tarihli Resmi Gazete’de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da özetleyece\u011fimiz kararda Anwar Mohammed Tareef Zaid (‘Ba\u015fvurucu’) isimli Libya uyruklu ba\u015fvurucunun iddias\u0131, yurt d\u0131\u015f\u0131na döviz ç\u0131karmaya te\u015febbüs kabahatinden ötürü kendisine verilen idari para cezas\u0131n\u0131n iptaline ra\u011fmen pe\u015fin olarak ödedi\u011fi tutara ili\u015fkin faiz ve kur kayb\u0131ndan kaynakl\u0131 zararlar\u0131n\u0131n giderilmesi talebinin reddedilmesiyle mülkiyet hakk\u0131n\u0131n ve yarg\u0131lama sürecinin uzunlu\u011fu sebebiyle makul sürede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi yönündedir. AYM yarg\u0131lama sürecine ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde makul sürede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131n\u0131 yerinde bulmam\u0131\u015f, ancak Ba\u015fvurucu’nun Anayasa’n\u0131n 35. maddesinde güvence alt\u0131na al\u0131nan mülkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Olay Özeti<\/strong><\/p>\n Ba\u015fvurucu 31 Mart 2012 tarihinde \u0130stanbul aktarmal\u0131 olarak Bingazi’den Amman’a gitmek istemi\u015f; ancak rötar sebebiyle Amman uça\u011f\u0131na yeti\u015femeyince ertesi günkü uça\u011fa bilet alm\u0131\u015ft\u0131r. Buna müteakip havaalan\u0131 kontrol noktas\u0131nda gerçekle\u015ftirilen arama sonucu üzerinde 2.549.500 ABD Dolar\u0131 tutar\u0131nda nakit bulunmu\u015f ve ilgili tutara kolluk görevlilerince el konulmu\u015ftur.<\/p>\n Ba\u015fvurucu’ya Bak\u0131rköy Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yurt d\u0131\u015f\u0131na bildirimsiz döviz ç\u0131karmaya te\u015febbüs kabahatinden 2.270.074 Türk Liras\u0131 tutar\u0131nda idari para cezas\u0131 verilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu idari para cezas\u0131na ili\u015fkin indirimden faydalanmak amac\u0131yla kanun yoluna ba\u015fvurmadan önce, cezan\u0131n verilmesini takip eden on be\u015f gün içerisinde Bak\u0131rköy Mal Müdürlü\u011fü (“Mal Müdürlü\u011fü”) veznesine 1.702.556 TL tutar\u0131nda ödeme gerçekle\u015ftirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu daha sonra yetkili ve görevli yarg\u0131 makamlara ba\u015fvurarak idari para cezas\u0131na itiraz etmi\u015f, nihai olarak Yarg\u0131tay 7. Ceza dairesinin verdi\u011fi karar do\u011frultusunda, Ba\u015fvurucu’ya ödedi\u011fi miktar iade edilmi\u015ftir.<\/p>\n Ba\u015fvurucu iade edilen paran\u0131n kanuni faizi ile kur fark\u0131ndan kaynaklanan kayb\u0131n\u0131n tazmin edilmesi talebiyle Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131’na, haks\u0131z yere idari para cezas\u0131na hükmedilmesi nedeniyle u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n tazmini talebiyle de Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u015fvurmu\u015ftur. Her iki idarenin Ba\u015fvurucu’nun taleplerini reddetmesi üzerine Ankara 12. \u0130dare Mahkemesi’nde ayr\u0131 ayr\u0131 iptal davalar\u0131 aç\u0131lm\u0131\u015f; bu davalar ilk derece mahkemesince reddedilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu istinaf ve karar düzeltme taleplerinden de olumlu sonuç alamamas\u0131 üzerine her iki yarg\u0131lama sürecini de bireysel ba\u015fvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi’ne ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n AYM’nin De\u011ferlendirmeleri<\/strong><\/p>\n AYM incelemesi kapsam\u0131nda öncelikle ba\u015fvuruya konu olaydaki davalar\u0131n 2 y\u0131l 4 ay ve 2 y\u0131l 6 ayl\u0131k sürelerde sonuçland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu sürelerin makul oldu\u011fu tespitinde bulunmu\u015f; hüküm k\u0131sm\u0131nda ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n tüketilmemesi sebebiyle makul sürede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlaline ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilemez oldu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n Mülkiyet hakk\u0131na ili\u015fkin iddialar ile ilgili olarak, AYM öncelikle Ba\u015fvurucu’nun mal varl\u0131\u011f\u0131na dahil olan mebla\u011f\u0131n kendisinden idari yapt\u0131r\u0131m olarak haks\u0131z yere tahsil edildi\u011finin kesinle\u015fmi\u015f yarg\u0131 karar\u0131yla sabit oldu\u011fundan bahisle, söz konusu alaca\u011f\u0131n Anayasa’n\u0131n 35. maddesi uyar\u0131nca mülkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda mülk te\u015fkil etti\u011fi tespitinde bulunmu\u015ftur. Bu sebeple AYM de\u011fer kayb\u0131na ili\u015fkin ba\u015fvuruyu mülkiyetten bar\u0131\u015fç\u0131l yararlanma ilkesi çerçevesinde de\u011ferlendirmi\u015ftir. AYM daha önceki çe\u015fitli kararlar\u0131na at\u0131fta bulunarak kamu makamlar\u0131n\u0131n para borçlar\u0131n\u0131 makul olmayan bir gecikme ile ödedikleri hallerde para alaca\u011f\u0131nda meydana gelen de\u011fer kay\u0131plar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucular üzerinde \u015fahsi olarak a\u015f\u0131r\u0131 yük olu\u015fturmas\u0131 halinde müdahale ölçülü olmayaca\u011f\u0131ndan mülkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlaline karar verdi\u011fini hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim AYM alaca\u011fa hak kazan\u0131lan tarih ile ödeme tarihi aras\u0131nda geçen süredeki hissedilir de\u011fer kayb\u0131n\u0131 telafi edecek biçimde faiz uygulanmas\u0131n\u0131n mülkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki alaca\u011f\u0131n enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kaybetmesini önleyebilecek bir araç oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n AYM somut olay\u0131 inceledi\u011finde, Ba\u015fvurucu’nun 1 y\u0131l 9 ay boyunca alaca\u011f\u0131ndan yoksun kald\u0131\u011f\u0131; i\u015fbu ma\u011fduriyetin ortaya ç\u0131kmas\u0131na idari makamlar\u0131n sebep oldu\u011fu ve Ba\u015fvurucu’ya ait söz konusu mebla\u011f\u0131n Mal Müdürlü\u011fü veznesine yat\u0131r\u0131lmakla Ba\u015fvurucu’nun yoksun kald\u0131\u011f\u0131 dönem boyunca idare uhdesinde tutuldu\u011fu hususlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015f; ayr\u0131ca, faiz ödenmemesiyle Ba\u015fvurucu’nun mülkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki alaca\u011f\u0131n\u0131n enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kayb\u0131na u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, keza kamu makamlar\u0131nca kanun yarar\u0131na bozma sonras\u0131 yap\u0131lan ödemedeki gecikmeye ili\u015fkin de makul bir gerekçe belirtilmedi\u011fi tespitlerinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n Sonuç olarak, Ba\u015fvurucu’ya \u015fahsi olarak a\u015f\u0131r\u0131 ve ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir külfet yüklendi\u011finden söz konusu müdahalenin kamu yarar\u0131 ile Ba\u015fvurucu’nun mülkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131nda korunmas\u0131 gereken adil dengeyi Ba\u015fvurucu aleyhine bozdu\u011fu ve Anayasa’n\u0131n 35. maddesinde güvence alt\u0131na al\u0131nan mülkiyet hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi de\u011ferlendirmesinde bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n <\/p>\n Yazar: Kaan Erdo\u011fan<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hukuka Ayk\u0131r\u0131 \u0130dari Cezan\u0131n \u0130adesinde Faizin M\u00fclkiyet Hakk\u0131 Kapsam\u0131nda Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin Anayasa Mahkemesi Karar\u0131<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7708,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1659","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisisel-veri","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1659"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7718,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1659\/revisions\/7718"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}