23 Nisan 2020 tarihinde, Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131’n\u0131n (Bundan böyle “Divan” olarak an\u0131lacakt\u0131r) resmi bas\u0131n bülteninde “Ryanair Ltd. ve Di\u011ferleri v. Antitröst ve Di\u011ferleri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 49\/20 say\u0131l\u0131 karar\u0131 yay\u0131mland\u0131. Divan, 49\/20 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda Ryanair ve tüm havayollar\u0131n\u0131n internet siteleri üzerinden bilet sat\u0131\u015f\u0131 gerçekle\u015ftirirken; “uçu\u015f tarifesinden do\u011fan vergiler, sadece onaylanm\u0131\u015f kredi kartlar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kaç\u0131n\u0131labilen idari ücretler ve bedelsiz bir alternatifi bulunmayan check-in ücretleri” gibi önceden öngörülebilir ve kaç\u0131n\u0131lamaz ücretlerin bilet sat\u0131\u015f\u0131ndan önce rezervasyon sürecinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda tüketicinin bilgisine sunmalar\u0131 gerekti\u011fine hükmetti. <\/p>\n
<\/p>\n
Uyu\u015fmazl\u0131k<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Uyu\u015fmazl\u0131k, 2011 y\u0131l\u0131nda, \u0130talyan Rekabet ve Antitröst Kurumu’nun (bundan böyle “Kurum” olarak an\u0131lacakt\u0131r), Ryanair’\u0131 haks\u0131z ticari uygulamalardan dolay\u0131 sorumlu tutmas\u0131 ile ba\u015flayan, sonras\u0131nda ilk derece mahkemesi ve temyiz mahkemelerinin dahil olmas\u0131 ile süregelen yarg\u0131 süreci ile çözümlenmeye çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temel olarak uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131, Kurum’un öne sürdü\u011fü üzere Ryanair’\u0131n online rezervasyon sisteminin belirli ücretleri tüketicilerin bilgisine sunmada yetersiz kalmas\u0131 olarak ifade edilmi\u015ftir. Bu noktada bahsi geçen ücretler, i) iç hat uçu\u015flardaki KDV tutar\u0131; ii) online rezervasyon ücretler; iii), Ryanair’\u0131n onay\u0131 olmayan bir ba\u015fka kredi kart\u0131 ile ödeme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u015fbu ödemeye ili\u015fkin ücretler olarak s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Kurum, tüm bu ücret kalemlerinin “öngörülebilir” ve “kaç\u0131n\u0131lamaz” oldu\u011fu gerekçesi ile tüketicilere i\u015fbu kalemlere ili\u015fkin bilginin rezervasyon a\u015famas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda sunulmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek, Ryanair aleyhine tazminata hükmetmi\u015ftir. Karar\u0131 takiben, Ryanair’\u0131n para cezalar\u0131n\u0131n iptali istemi üzerine \u0130talyan ilk derece mahkemesi de Kurum’un karar\u0131n\u0131 onayarak; KDV ve iç hat uçu\u015flara ait ek ücretlerin, “iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ücret olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” ve bu “kaç\u0131n\u0131lmaz” ücretler kapsam\u0131na girmesi gerekti\u011fini belirterek, Ryanair’\u0131n itiraz\u0131n\u0131 haks\u0131z buldu\u011funu belirtti. \u0130lgili karar üzerine Ryanair \u0130talyan Yüksek Mahkemesine temyiz ba\u015fvurusunda bulundu.<\/p>\n <\/p>\n Bu noktada, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n Divan’a ta\u015f\u0131nmas\u0131, \u0130talyan Yüksek Mahkemesi’nin Avrupa Birli\u011fi’nin 1008\/2008 say\u0131l\u0131 Yönetmeli\u011fi (bundan böyle “Yönetmelik”) ile ilgili a\u015fa\u011f\u0131da yer alan esaslar\u0131n yorumlanmas\u0131nda Divan’\u0131n görü\u015fünün sorulmas\u0131 ile gerçekle\u015fti:<\/p>\n <\/p>\n – Bilet fiyat\u0131na ek olarak online check-in ücreti ve kredi kart\u0131 al\u0131mlar\u0131 için eklenen kesinti ücretleri, KDV ücretleri ve iç hat uçu\u015flar\u0131na ili\u015fkin iste\u011fe ba\u011fl\u0131 eklenen ücretler, Yönetmeli\u011fin 23(1) maddesi uyar\u0131nca, “kaç\u0131n\u0131lmaz” ve “öngörülebilir” ilave ücretler kategorisinde de\u011ferlendirilebilir mi?<\/p>\n <\/p>\n – Yönetmeli\u011fin 23(1) maddesinde yer alan “iste\u011fe ba\u011fl\u0131” kavram\u0131, tüketicilerin ço\u011funlu\u011funun önleyebilece\u011fi fiyat eklerini kapsad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131nda m\u0131 yorumlanmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n <\/p>\n Mahkemenin De\u011ferlendirmeleri ve Karar <\/strong><\/p>\n <\/p>\n Yönetmelik hava hizmetlerinin yürütülmesine ili\u015fkin genel esaslar\u0131 düzenlemektedir. Yönetmeli\u011fin 23(1) maddesine göre, anla\u015fman\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 bir üye devletin topraklar\u0131nda bulunan bir havaliman\u0131ndan yürütülen hava hizmetleri için uçu\u015f tarifeleri ve ücretleri, internet dahil olmak üzere herhangi bir platform arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tüketicilere teklif edildi\u011finde, i\u015fbu teklif için geçerli \u015fartlar\u0131 içermelidir. Ayn\u0131 madde uyar\u0131nca, tüketici taraf\u0131ndan ödenecek son fiyat her zaman belirtilmeli ve uygulanacak olan uçu\u015f tarifesini veya ücretini, ilgili tüm vergileri ve yay\u0131n tarihinde “öngörülebilir” ve “kaç\u0131n\u0131lmaz” ücretleri içermelidir. \u0130laveten, teklif asgari olarak havaalan\u0131 ücretlerini, güvenlik ve yak\u0131t masraflar\u0131 gibi ücrete dahil olan bile\u015fenleri de içermelidir. <\/p>\n <\/p>\n Divan’\u0131n de\u011ferlendirmesine sunulan hususlara ili\u015fkin olarak, Divan; “Air Berlin” emsal karar\u0131na at\u0131f yaparak; ödenecek nihai fiyat\u0131 olu\u015fturan çe\u015fitli bile\u015fenlerin, hava hizmetlerinin ücretinin ilk olarak tüketicinin bilgisine sunuldu\u011fu ya da tüketiciye gösterildi\u011fi anda belirtilmesi gerekti\u011fine hükmetti\u011fini belirtmi\u015ftir. Ayn\u0131 do\u011frultuda, 2012’de verdi\u011fi bir ba\u015fka kararda ise, “iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ücret ilaveleri” kavram\u0131n\u0131n “kaç\u0131n\u0131lmaz” ücret bile\u015fenleri s\u0131n\u0131f\u0131nda de\u011ferlendirilmeyece\u011fini ve bu yüzden i\u015fbu ücret bile\u015fenlerine ili\u015fkin tüketicilerin kabul veya reddetme hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 oldu\u011fundan bu türden ücretlerin zorunlu ya da gerekli ücret kategorisinde de\u011ferlendirilmeyece\u011fini belirtmi\u015ftir. Divan devam\u0131nda, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ücret bile\u015fenlerine, uçu\u015f iptalini riziko eden sigorta ücretlerini ve check-in yap\u0131lm\u0131\u015f bagaj ta\u015f\u0131ma ücretini örnek olarak göstermi\u015ftir. <\/p>\n <\/span><\/p>\n Yukar\u0131da belirtilen emsal kararlara at\u0131f yapan Divan, Ryanair davas\u0131na ili\u015fkin nihai karara varmadan önce, konu bak\u0131m\u0131ndan ihtilafl\u0131 olan ücret bile\u015fenlerini Yönetmeli\u011fin 23(1) maddesi taht\u0131nda de\u011ferlendirdi. Öncelikle, hava yolu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na, yolculara ücretli veya ücretsiz olarak çe\u015fitli check-in yöntemleri sunma imkan\u0131n\u0131n verilmesi gerekti\u011fini yineledi. Bu ba\u011flamda, Divan’a göre; online check-in ücretleri, havaalan\u0131nda yap\u0131lan fiziki check-in gibi ücretsiz check-in yapman\u0131n en az\u0131ndan bir seçenek olarak sunuldu\u011fu durumda iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ücret bile\u015feni olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu yüzden, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan bu ücretler, ba\u015flang\u0131ç fiyat teklifinde gösterilmelidir. Konu bak\u0131m\u0131ndan Divan, Ryanair’\u0131n yolculara en az\u0131ndan bir yöntem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ücretsiz check-in seçene\u011fi sunup sunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n Divan’a ba\u015fvuran otorite olan \u0130talyan Yüksek Mahkemesi taraf\u0131ndan tespitinin gerekti\u011fini arz etmi\u015ftir. Ryanair’\u0131n check-in için “yolculara bir veya birden fazla seçenek sundu\u011funun tespiti halinde”, online check-in için ödenebilir ücretlerin “iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ücret bile\u015feni“ kategorisine girece\u011fini eklemi\u015ftir. <\/p>\n <\/span><\/p>\n \u0130kinci olarak, Yönetmeli\u011fin 23(1) maddesi uyar\u0131nca uçu\u015f tarifesine uygulanabilecek vergilere tabi olarak, Divan, vergilerin tüketicinin bilgisine sunulmas\u0131na ili\u015fkin verginin ilgili oldu\u011fu fiyat unsuruna her zaman uyum göstermesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, uçu\u015f tarifesi için bir vergi uygulan\u0131yorsa, vergi bedeli ayr\u0131 olarak gösterilmelidir. Bu de\u011ferlendirmelerine ek olarak Divan, bir havayolu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n uymas\u0131 gereken aç\u0131kl\u0131k ve \u015feffafl\u0131k gereklilikleri do\u011frultusunda, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 hizmetlere yönelik vergilerin de ayr\u0131 olarak aç\u0131kça belirtilmesi gerekti\u011fini söylemi\u015ftir.<\/p>\n Son olarak Divan, havayolu \u015firketi taraf\u0131ndan onaylanan kredi kart\u0131ndan ba\u015fka bir kart ile yap\u0131lan rezervasyonlarda tahsil edilen idari ücretlerin, havayolu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n kendi politikalar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek, bu ücretlerin öngörülebilir oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Divan’a göre havayolu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n onaylad\u0131\u011f\u0131 kart ile yap\u0131lan rezervasyonlar haricinde tahsil edilen idari ücretler, tüketiciye sadece görünürde bir seçim hakk\u0131 sa\u011flamas\u0131 sebebiyle havayolu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan dayat\u0131lan bir ko\u015ful te\u015fkil etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, ücretsiz hizmet yaln\u0131zca imtiyazl\u0131 olarak nitelendirilebilecek bir tüketici s\u0131n\u0131f\u0131 yarar\u0131na ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, ilgili ücret kaç\u0131n\u0131lamaz ve öngörülebilir niteliktedir.<\/span><\/p>\n Yukar\u0131daki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Divan, “<\/span>uçu\u015f tarifesinden do\u011fan vergiler, sadece onaylanm\u0131\u015f kredi kartlar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kaç\u0131n\u0131labilen idari ücretler ve bedelsiz bir alternatifi bulunmayan check-in ücretleri” gibi önceden öngörülebilir ve kaç\u0131n\u0131lamaz ücretlerin ilk etapta tüketiciye sunulmas\u0131 gerekti\u011fini, di\u011fer yandan bedelsiz alternatifi sunulan hizmetlerin ise iste\u011fe ba\u011fl\u0131 hizmetler olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n \u015eafak Herdem & Ezgi Ceren Aydo\u011fmu\u015f<\/p>\n <\/span><\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"