{"id":1182,"date":"2014-09-13T00:00:00","date_gmt":"2014-09-13T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/herdemlaw.com\/?p=1182"},"modified":"2025-04-07T13:00:25","modified_gmt":"2025-04-07T13:00:25","slug":"savunma-sanayiinde-pentagon-modeli-devlet-tesislerinde-yuklenici-yonetimi-sistemi-government-owned-contractor-operated-goco","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/kesfetmek\/savunma-sanayiinde-pentagon-modeli-devlet-tesislerinde-yuklenici-yonetimi-sistemi-government-owned-contractor-operated-goco\/","title":{"rendered":"Savunma Sanayiinde Pentagon Modeli: Devlet Tesislerinde Y\u00fcklenici Y\u00f6netimi Sistemi (Government Owned Contractor Operated-GOCO)"},"content":{"rendered":"

Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Savunma Reformu Çal\u0131\u015fma Grubu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan raporda ülkemizin savunma sanayi geli\u015fimine yönelik öneriler aras\u0131nda de\u011ferlendirilen Devlet Tesislerinde Yüklenici Yönetimi Sistemi (Government Owned Contractor Operated-GOCO), devletlerin,  savunma sanayi, enerji vb. teknolojik geli\u015ftirmeye ihtiyaç duydu\u011fu alanlardaki kabiliyetlerinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sürdürülebilirli\u011finin temini amac\u0131yla seri üretim tecrübesi ve teknolojisi ile üretim kabiliyeti olan özel sektör \u015firketlerin karma\u015f\u0131k yap\u0131l\u0131 temel teknolojik çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kamu-özel ortakl\u0131\u011f\u0131nda milli menfaatlere yönelik teminine ili\u015fkin bir sistemdir.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci dünya sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Manhattan Projesi kapsam\u0131nda geli\u015ftirilen bu sistemde,  A.B.D. taraf\u0131ndan özellikli misyonlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla bu tesisler kurulmu\u015f olup, özel sektörün ise bu misyonlar\u0131 en uygun ticari i\u015fleyi\u015fte uygulanmas\u0131 amaçlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk GOCO sözle\u015fmeleri ise 1940 y\u0131l\u0131nda A.B.D. ile Dupont aras\u0131nda dumans\u0131z barut üretimi amac\u0131yla imzalanm\u0131\u015f olup 1948 y\u0131l\u0131nda ise Kongre taraf\u0131ndan bu sözle\u015fme sisteminin ilk yasal altyap\u0131s\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1960’l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonuna yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise bu tesislerde yürütülen çal\u0131\u015fmalar\u0131n çevresel kirlili\u011fe yol açmas\u0131ndan kaynakl\u0131 gerekli çevre ve altyap\u0131 mevzuat\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

A.B.D.’de özellikle savunma sanayi ve enerji alan\u0131ndaki teknolojik geli\u015fmeler döngüsünde ihtiyaçlara yönelik olarak belirlenen misyonlar\u0131n temini amac\u0131yla getirilen çe\u015fitli yasal standartlarla geli\u015ftirilen bu sistem temel olarak “Tesise \u0130li\u015fkin Sözle\u015fmeler” ile “Üretime \u0130li\u015fkin Sözle\u015fmeler” \u015feklinde iki temel sözle\u015fmesel yap\u0131n\u0131n\u0131n üzerine kuruludur.<\/span><\/p>\n

Tesise ili\u015fkin sözle\u015fmelerde düzenlenen temel hususlar “tahsis”, “kullan\u0131m”, “sorumluluk”, “mali mesuliyet” \u015feklindedir. Üretime ili\u015fkin sözle\u015fmeler de ise özellikle mali düzenlemeler ön plana ç\u0131kmakla, bu kapsamda üretimin sabit veya de\u011fi\u015fken maliyet üzerinden mi sa\u011flanaca\u011f\u0131 sözle\u015fmelerin ana çerçevesini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Prensip olarak tahsise ili\u015fkin kurulan sözle\u015fme yap\u0131lar\u0131nda, tesis kurulum, modernizasyon veya tadilat çal\u0131\u015fmalar\u0131 tesis sahibi devletin talebine ba\u011fl\u0131 olmakla yüklenicinin kendi yetkisinde bu talebin yoklu\u011funda herhangi bir \u015fekilde tesis de\u011fi\u015fikli\u011fine gitmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Lakin ilave maliyetin hakedi\u015fe ilave edildi\u011fi sözle\u015fmelerde yaln\u0131zca bu tesislerde kullan\u0131lmak \u015fart\u0131yla; endüstri haz\u0131rl\u0131k program\u0131n\u0131 desteklemek amac\u0131yla; özel bir makine teçhizat yap\u0131s\u0131n\u0131n parças\u0131n\u0131 temin amac\u0131yla;  devlet otoritesi taraf\u0131ndan ödenmek \u015fart\u0131yla veya devlet otoritesi taraf\u0131ndan yüklenicinin faaliyetini yürütmesi için zaruri oldu\u011funun tespiti halinde yüklenici de bu tür çal\u0131\u015fmalar\u0131 tek ba\u015f\u0131na gerçekle\u015ftirebilmektedir.<\/span><\/p>\n

Bununla birlikte ayr\u0131 bütçeleri bulunan sektör spesifik sorumlu düzenleyici kurumlar nedzinde denetim ve tahsisleri yap\u0131lan  bu tesislere bu kurumlar\u0131n kendi bütçeleri ile yüklenicilere in\u015fai i\u015flere ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131 için kaynak aktarmas\u0131, devlet kullan\u0131m\u0131na özgülenmeyen ana tesis içerisinde tesisler temin etmesi, hazineye ait olmay\u0131p kendi uhdesinde yer alan tesisleri tefri\u015f etmesi de  özel kanunlarda öngörülmedi\u011fi sürece yasal olarak k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Tüm ana ve ana tesis kapsam\u0131ndaki küçük ölçekli tesislerin tahsisi, tahsis ana sözle\u015fmesi kapsam\u0131nda düzenlenmek zorunda olmas\u0131na ra\u011fmen;  herhangi küçük ölçekli tesis veya ana tesisin gerçek veya tahmini elde etme maliyetinin belirli bir tutar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumlarda, sa\u011flanan tesis ekipman kalemlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n on veya daha az oldu\u011fu hallerde, sözle\u015fme performans döneminin on iki ay veya daha az oldu\u011fu durumlarda, sözle\u015fmenin konusunun in\u015faat olmas\u0131 durumunda, sözle\u015fmenin GOCO sözle\u015fmesi kapsam\u0131nda hizmetlerin temini veya kurulum için gerekli oldu\u011fu durumlarda veya sözle\u015fme konusu i\u015fin devlet taraf\u0131ndan yürütülen kurulum ve montaj i\u015flemlerine yönelik oldu\u011fu durumlarda ana tesis sözle\u015fmeleri d\u0131\u015f\u0131nda yüklenici ile de gerekli tesislerin teminine yönelik ayr\u0131 sözle\u015fmeler yap\u0131labilmektedir.<\/span><\/p>\n

Bu tür sözle\u015fmelerde üretimi tamamlanan ve devlete ait ürünlerin bak\u0131m\u0131 ve depolanmas\u0131 ile ara\u015ft\u0131rma araçlar\u0131n\u0131n depolanmas\u0131na ili\u015fkin olarak da özellikle mali hususlarda ürünün teslim edilmesi sürecine ba\u011fl\u0131 olarak “yedekleme” veya “vadeli teslimat” statuleri tespit edilebilir. Bu durumda sözle\u015fmelerde özellikle bak\u0131m ve depolanmaya ili\u015fkin olarak teknik özelliklerin net olarak belirlenmesi gerekmekle yüklenici bunlara ba\u011fl\u0131 olarak yedekleme süreci ile ödemelerin ne zaman ba\u015flayaca\u011f\u0131na dair hususlar\u0131 belirlemelidir.<\/span><\/p>\n

GOCO sistemi d\u0131\u015f\u0131nda uygulanan ve bu sisteme benzerlik gösteren di\u011fer sistemler ise “Yönetim ve \u0130\u015fletim Sistemi (Management and Operating- M&O)”, “Devlet Tesislerinde Özel Firma Yönetimi Sistemi (Government Owned Privately Operated- GOPO)”, “Yüklenici Tesislerinde Yüklenici Yönetimi Sistemi ( Contractor Owned and Contractor Operated- COFO)” ve “Özel Firma Tesislerinde Devlet Yönetim Sistemi ( Privately Owned and Government Operated- POGO)” olarak s\u0131ralanabilir. Bu terminilojik bir hata yan\u0131lg\u0131s\u0131na dü\u015fmemek ad\u0131na alt\u0131n\u0131 çizmek istedi\u011fimiz husus haz\u0131rlanan Savunma Reformu Raporunda “Yüklenici” ve “Özel Firma” kavramlar\u0131ndan “Özel Firma”’n\u0131n GOPO modellemesinde hatal\u0131 \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fudur.<\/span><\/p>\n

Bu modellemeler kapsam\u0131nda; M&O modellemesinde temel olarak bir özel üçüncü ki\u015fi ile devlete ait veya devlet taraf\u0131ndan kontrol edilen ara\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme, özel üretim veya test yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin projelerde devlet menfaatine i\u015fletim, bak\u0131m veya destek hizmetleri konulu sözle\u015fme sistemleri sa\u011flanmakta; GOPO modellemesinde devlet tesislerinde özel firmaya tesisin tamam\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131 kiralanmakta; POGO modellemesinde ise devlet taraf\u0131ndan özel yerlerin kiralanmas\u0131 suretiyle bu yönde çal\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130ster GOPO ister GOCO sistemleri olsun bu \u015fekilde milli menfaatlere yönelik sa\u011flanacak kamu-özel ortakl\u0131klar\u0131 ve sözle\u015fme yap\u0131lar\u0131 tesis edilirken mevcut hukuki altyap\u0131n\u0131n milli menfaatler ve ticari faaliyetler dengesinde sa\u011flam \u015fekillendirilmesi zaruridir. Zira bu tür çal\u0131\u015fmalarda özellikle geli\u015ftirilecek teknolojinin fikri mülkiyet durumu, bu tesislerde yer alacak mal ve hizmetlerin vergilendirilme rejimleri, bu kapsamda varsa ithalata tabi mallar\u0131n gümrük rejimleri ile gerek yüklenici gerekse de özel firmalar statüsünde bulunsun bu nevi üçüncü ki\u015fi özel giri\u015fimlerin kamu ihale mevzuat\u0131 kapsam\u0131nda belirtilen kriterler ve yeterliliklere ilaveten Savunma Sanayi Müste\u015farl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeleri de azami ölçüde dikkate al\u0131narak kabul kriterlerinin isabetli \u015fekilde mevcut milli üretim kapasitesi de nazara al\u0131narak de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Özellikle savunma sanayinin havac\u0131l\u0131k ve uzay teknolojileri alan\u0131nda teknoloji transferleri ve ihracat izinleri kapsam\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda savunma sanayinin millile\u015fmesine yönelik Ar-Ge çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n güvenli \u015fekilde korunmas\u0131, bilgi güvenli\u011fi ve gizlili\u011fine dair yaln\u0131zca savunma sanayi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayacak \u015fekilde ticari te\u015febbüslerin de yükümlülüklerini düzenleyecek yasal altyap\u0131n\u0131n sa\u011flanarak bu düzenlemelerin etkili \u015fekilde uygulanmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 öncelikler aras\u0131ndad\u0131r.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Savunma Reformu \u00c7al\u0131\u015fma Grubu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan raporda \u00fclkemizin savunma sanayi geli\u015fimine y\u00f6nelik \u00f6neriler aras\u0131nda de\u011ferlendirilen Devlet Tesislerinde Y\u00fcklenici Y\u00f6netimi Sistemi (Government Owned Contractor Operate<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7816,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast-turkce","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7827,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1182\/revisions\/7827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}