En basit hali ile 'ekonomi' olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavram, Dünya’da s\u0131n\u0131rl\u0131 ve k\u0131s\u0131tl\u0131 olarak bulunan kaynaklar\u0131n en yararl\u0131 biçimde kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Her birimiz, toplum halinde bu s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z istek ve ihtiyaçlar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131na dair kararlar veriyoruz. Tamamiyle birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 \u015feklinde gerçekle\u015fen bu ticari i\u015flemler toplulu\u011fu kolektif halde, hiç durmadan i\u015fleyen ve her an herhangi bir duruma reaksiyon gösteren bir sistem olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Vücut bulan ekonomik sistemin h\u0131z\u0131 ve etkinli\u011fi her geçen gün artarken, art\u0131k sistemin iskeletini yerine geçebilecek yeni bir teknoloji ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: Blok Zinciri.<\/p>\n
Ekonomik sistemin hem en küçük bile\u015feni hem de bel kemi\u011fi, al\u0131m sat\u0131m i\u015flemleri olarak nitelendirdi\u011fimiz, ekonomik ve pragmatik de\u011fer atfedilen bir metan\u0131n, para dedi\u011fimiz vas\u0131ta ile al\u0131\u015fveri\u015fidir. Bu al\u0131m sat\u0131m i\u015flemlerinin, ayn\u0131 Türkçe veya Almanca gibi, okunabilecek ve anla\u015fabilecek bir dile dökülmesi ise muhasebeye can vermektedir. Her i\u015flemin kayd\u0131 ve ileri tarih düzeltmeleri, genelde özellikle i\u015fletmeler taraf\u0131nda defter-i kebir denilen muhasebe defterine kaydedilir. Bu defterin incelenmesi ile kolektif ekonominin oyuncular\u0131 olan \u015firketlerin finansal durumlar\u0131, belirli ba\u011flamlar\u0131n göz önünde olma \u015fart\u0131 ile kendilerini aç\u0131k edebilir. Her bir defter ve kayd\u0131 alt\u0131ndaki i\u015flemler, ismine ve otoritesine vaaden yap\u0131ld\u0131klar\u0131 yasal ki\u015filerin kontrolü alt\u0131nda oldu\u011fundan i\u015flemler, belirli tehdit ve manipülasyon çabalar\u0131na da kar\u015f\u0131, halka kapal\u0131 olarak saklan\u0131r. Özellikle finansal pazarlardaki i\u015flemler bu sebeplerden dolay\u0131 (Trusted Third Parties) güvenilen üçüncü taraflar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gerçekle\u015ftirilir.<\/p>\n
Blok zinciri teknolojisinin, ekonomik yetkinlik ve etkinlik için belki de bir devrim vaad etmesi iki ba\u015fl\u0131ca sebebe ba\u011flanabilir: \u0130lk olarak bu teknoloji, ticari i\u015flemlerde varsay\u0131lan üçüncü partileri ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r; çünkü arac\u0131 vas\u0131ta olarak interneti kullanmaktad\u0131r. Yüksek düzeyde bir karma\u015f\u0131kl\u0131k içinde, i\u015flemler bloklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile her bir bilgisayara iletilmektedir. Bu konsept Peer to Peer(P2P), i\u015fleme kat\u0131lan her kar\u015f\u0131 taraf ise ‘node’ olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u0130nternet i\u015flemlerin her birini h\u0131zland\u0131r\u0131rken, süreçleri insani yorum, hata ve manipülasyon tehdidine kar\u015f\u0131 kapatmaktad\u0131r. Taraflar\u0131n her biri ticari bir i\u015fleme geçerli birimlerle kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda, Blok zinciri a\u011f\u0131na da kat\u0131lm\u0131\u015f olur. Bu a\u011f üzerinden gerçekle\u015firken, üçüncü parti gözetim ve hizmetlerini elimine etmesinden dolay\u0131, Blok zinciri bürokratik ba\u011flamda regüle edilemez ve merkezi otoritelerden tamamiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z çal\u0131\u015fmak için programlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci sebep ise, a\u011fda gerçekle\u015fen i\u015flemlerin her biri, taraflar\u0131n her birine aç\u0131kt\u0131r; çünkü Node’lar\u0131n her biri bloklar üzerinden i\u015flemleri kaydeder ve al\u0131c\u0131lara aktar\u0131r. Bu aktarma i\u015flemi, Blok zinciri protokolünün izin verdi\u011fi üzere halka aç\u0131kt\u0131r ve da\u011f\u0131t\u0131labilir; fakat sistemin kriptografik do\u011fas\u0131ndan dolay\u0131 kopyalanamaz. Her bilgisayar a\u011fa kat\u0131lmas\u0131yla, Bloklar üzerinde yap\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lan her i\u015flemsel veriyi görebilir. Bu da kullan\u0131c\u0131lara ve a\u011f\u0131n kendisine güven sa\u011flayan bir ç\u0131plakl\u0131k kazand\u0131r\u0131r. Ayn\u0131 zamanda i\u015flemlerin her biri bloklar sayesinde yap\u0131ld\u0131klar\u0131 anda yine bloklara e\u015fzamanl\u0131 olarak kaydedilir. Bütün a\u011fdaki taraflar böylece muhasebe defterlerini otomatik olarak tutmu\u015f olurlar ve defterler üzerinde gerçekle\u015fmesi muhtemel herhangi bir manipülasyona kar\u015f\u0131 da en yüksek ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kazanm\u0131\u015f olurlar. Blok zinciri bu ba\u011flamda, bir finansal kurumun tüm i\u015flemlerinin bir tarihçesi gibidir, bloklar birbirine kronolojik s\u0131rada ba\u011flan\u0131rlar ve her bir blok yine bir hesap durumunu temsil eder denebilir. Veri taban\u0131n\u0131n halka aç\u0131k ve eri\u015filebilir olu\u015fu da sistemi daha çekici k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu eri\u015filebilir muhasebe sistemi sadece ticari bir perspektiften de\u011fil ayn\u0131 zamanda sivil bir pencereden de gözlenebilir. Blok zinciri, asl\u0131nda ba\u015fl\u0131ca bir kay\u0131t mekanizmas\u0131 öngördü\u011fünden; fikri mülkiyet, seçim sistemleri ve t\u0131bbi kay\u0131tlar için dahi kullanabilir. Lakin bu teknolojinin do\u011fas\u0131n\u0131n kullan\u0131m alanlar\u0131 menzili aç\u0131s\u0131ndan inan\u0131lmaz bir alan öngörmesi, ba\u015fka zararl\u0131 ba\u011flamlar\u0131 ve yan etkileri de yan\u0131nda getiriyor.<\/p>\n
Blok zincirinin bu manipüle edilemez, üçüncü ki\u015fileri ortadan kald\u0131racak, h\u0131zl\u0131 ve güvenilir, zincirleri bozulamayan sisteminin öncelikli olarak ilk sorunu belki de iddia etti\u011fi ba\u011f\u0131ms\u0131z, h\u0131zl\u0131 ve masrafs\u0131z yap\u0131ya tam anlam\u0131yla ula\u015famamas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Blok zinciri sistemi ile tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kripto paralar dü\u015fünce itibariyle kavranmas\u0131 güç herhangi bir de\u011feri olmayan sanal para diyebilece\u011fimiz birimler ancak bu kripto paralar\u0131n herhangi bir de\u011feri olmamas\u0131, de\u011fer biçilebilecek sisteme tabii olmamas\u0131, \u015fu an elimizdeki hali haz\u0131rda de\u011ferli nakit paray\u0131 kullanmamak için yeterli mi? Kripto para devlerinden biri olmu\u015f Bitcoin i\u015flem hayat\u0131na yenilikçi bir yakla\u015f\u0131m getirdi\u011fini gösteriyor ancak bu i\u015flemlerin masrafs\u0131z, h\u0131zl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu çok da do\u011fru de\u011fil, Bitcoin veya türevleri ile yap\u0131lan i\u015flemler banka ad\u0131 alt\u0131nda olmasa da belli sitelere komisyon ödenerek, hala üçüncü ki\u015filerin varl\u0131klar\u0131 ile sa\u011flan\u0131yor dolay\u0131s\u0131yla bu i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 için onlara duyulan gereklilik Blok zinciri sisteminin yap\u0131ta\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k fikrinin asl\u0131nda \u015fu an için çok da do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösteriyor. Bu yeni "üçüncü ki\u015fileri" a\u015ft\u0131ktan sonra ise vadedilen h\u0131zl\u0131 ve masrafs\u0131z sistemden ziyade kullan\u0131c\u0131lar\u0131 yava\u015f ve göründü\u011fünden masrafl\u0131 sistem kar\u015f\u0131l\u0131yor. Bunun en büyük örneklerinden biri olan Visa ve Bitcoin servislerinin çal\u0131\u015fma h\u0131z\u0131 ise ;Visa saniyede nerdeyse 60.000 i\u015flem yapabilirken Bitcoin sadece 7 tane yapabiliyor ve aradaki bu büyük fark göz önüne al\u0131nmakla birlikte ayr\u0131ca Bitcoin yapt\u0131\u011f\u0131 bu 7 i\u015flem için Visa servislerinin harcad\u0131\u011f\u0131 enerjinin 35 kat\u0131n\u0131 kullan\u0131yor olmas\u0131, yap\u0131lan bu az i\u015flem için bile kullan\u0131lan oldukça fazla enerji tüketiminin gelecekte daha fazla i\u015flem yapaca\u011f\u0131n\u0131 vadeden sistem için asl\u0131nda enerji tüketimi aç\u0131s\u0131ndan korkunç bir sonuç do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 gösteriyor.<\/p>\n
Blok zincirinin altyap\u0131s\u0131nda bulunan bir di\u011fer sorun ise gizlilik aç\u0131s\u0131ndan, blok zinciri sistemi tek tarafl\u0131 \u015fifreleme yolu ile kullan\u0131c\u0131lar\u0131na anahtar tesis ediyor ve kullan\u0131c\u0131lar sisteme bu anahtar yoluyla giri\u015f yap\u0131yorlar, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bilgileri ve verileri sadece verilen bu "anahtar" ile korunuyor ancak geli\u015fmekte olan teknoloji ile parmak izi ile açma, birkaç \u015fifreli onay sistemi, göz ve ses tan\u0131ma, güvenlik sorular\u0131 ve daha bunun gibi birçok yol ile kimlik do\u011frulamas\u0131 yapan sistemlerin içinde yenilikçi blok zinciri asl\u0131nda teknolojinin gerisinde kalmaktan öteye geçemiyor. Blok zinciri sistemini kullanan Bitcoin kullan\u0131c\u0131lar\u0131 \u015fimdiden bu gizlilik sorununun ma\u011fduru olmu\u015f durumda, hesaplar\u0131 hackleyenler sistemi yan\u0131ltarak bu anahtar\u0131 çalmas\u0131 ile kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Bitcoin hesaplar\u0131n\u0131 bo\u015faltm\u0131\u015f ve ciddi kay\u0131p ya\u015fatm\u0131\u015flard\u0131r. Sistem yan\u0131lt\u0131lamaz, zincirleri k\u0131r\u0131lamaz, en küçük de\u011fi\u015fiklikte bunu aç\u0131kça fark edip önleyecektir dese de kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hesaplar\u0131na girilmesi ve \u015fifrelerine ula\u015f\u0131lmas\u0131 sonucunun önüne geçemedi\u011fi gibi, bu kay\u0131p sonras\u0131 özgür ve isimsiz kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ba\u015fvurabilece\u011fi herhangi bir "üçüncü ki\u015fi" mercii olmamas\u0131ndan ötürü zararlar\u0131n\u0131 tazmin etme yollar\u0131, güvenlik veya bilgilerinin gizlili\u011fini korumalar\u0131 imkans\u0131z hale getirilmi\u015f.<\/p>\n
Blok zinciri sistemi bütün bunlar bir yana ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k fikri ile kullan\u0131c\u0131lara arad\u0131klar\u0131 özgürlü\u011fü verecek olsa da en büyük sorunu olan güvenlik aç\u0131\u011f\u0131 ile dü\u015fünülmesi gereken en büyük soruyu beraberinde getiriyor. Özgür bir dünyada güvenli\u011fimizi nas\u0131l sa\u011flar\u0131z?<\/p>\n
Belki de en çok tart\u0131\u015f\u0131lan ve tart\u0131\u015f\u0131lmaya devam edecek bu sorunun cevab\u0131n\u0131 \u015fu an Blok zinciri özgürlük dü\u015füncesini ön plana ç\u0131kararak, denetimsizlik ve isimsizli\u011fi sa\u011flayarak vermi\u015f durumda ancak bu denetimsizlik fikri beraberinde kara para aklama ve internet üzerinden yap\u0131lacak olan suç unsurlu her türlü aktivitenin önüne geçmeyi de imkâns\u0131z hale getiriyor. Bu regüle ve kontrol edilemezlik ile birlikte suç faaliyetlerinin kolayla\u015fmas\u0131 ise \u015fu an oldu\u011fu gibi ilerde de sürecek olan bu denetimsizlik ile bu faaliyetlerin artmas\u0131na yol açacak gibi gözüküyor. \u0130\u015flemlerimizin özgür ve kolay yap\u0131labilmesinin verece\u011fi rahatl\u0131k asl\u0131nda arka planda olu\u015fabilecek suç unsurlar\u0131 ile gölgelenmeye mahkum olacak ve takip edilemez, kontrol edilemez bu sistem sonunda belki de yapt\u0131r\u0131ms\u0131zl\u0131k ve önlenememe ile toplumdaki suç oran\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol açacak.<\/p>\n
<\/p>\n
Blok zinciri, bir devrim niteli\u011finde, ancak hem finansal hem de teknolojik anlamda hala geli\u015fmeye devam eden bu sistem her zamankinden daha kapsaml\u0131 bir özgürlü\u011fün sözünü verirken güvenlik endi\u015felerini ne kadar kar\u015f\u0131layabilecek; her geçen saniye ile ö\u011frenmeye devam edece\u011fiz.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
En basit hali ile ‘ekonomi’ olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavram, D\u00fcnya\u2019da s\u0131n\u0131rl\u0131 ve k\u0131s\u0131tl\u0131 olarak bulunan kaynaklar\u0131n en yararl\u0131 bi\u00e7imde kullan\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7783,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27,26],"tags":[],"class_list":["post-1166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gelisen-teknoloji","category-kisisel-veri","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7787,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1166\/revisions\/7787"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7783"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}