Ara\u015ft\u0131rma ve Geli\u015ftirme (Ar-Ge) Sözle\u015fmeleri bir te\u015febbüsün elde etmek istedi\u011fi yüksek teknolojiye ula\u015fabilmesi için ba\u015fka bir te\u015febbüs, üniversite veya devlete ait birimler ile hizmet sat\u0131m\u0131 veya bir ba\u015fka formda i\u015fbirli\u011fine girerek, yeni teknolojik ürünlerin veya hizmetlerin ortaya ç\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya mevcut bir teknolojinin geli\u015ftirilmesi suretiyle teknoloji transferini te\u015fvik eden anla\u015fmalar olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nin amac\u0131 temel olarak; ticari s\u0131rr\u0131n (know-how) veya \u015firketlerin sahip oldu\u011fu di\u011fer i\u015f bilgilerinin ve imkanlar\u0131n\u0131n aktar\u0131m\u0131 sureti ile ile mevcut veya yeni teknolojik ürün\/hizmetin üretilmesi veya geli\u015ftirilmesi ve bu süreçte olu\u015fabilecek mali riskin payla\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ar-Ge Sözle\u015fmeleri ile taraflar aras\u0131nda birbirini tamamlayan teknik bilgilerin transferi neticesinde sanayideki mevcut teknolojik ürün veya hizmet kalitesi iyile\u015ftirilmekte, yeni bulu\u015flar gerçekle\u015ftirilmekte ve sanayide verimlilik derecesi art\u0131r\u0131larak uluslar aras\u0131 pazarda rekabet edilebilmesi amaçlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nde taraflar genellikle ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan üniversite teknoloji transfer ofisleri (genellikle Teknoloji Transfer Ofisleri ‘TTO’), Ar-Ge merkezleri veya devlete ait Ar-Ge birimleri ile ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapt\u0131ran i\u015fletme\/te\u015febbüs olmaktad\u0131r. Bu \u015fekilde kurulan sözle\u015fmeler, TTO’lar veya Ar-Ge merkezlerinden, bir \u015firketin yeni bir ürün\/hizmet ortaya ç\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya var olan ürün\/hizmetin geli\u015ftirilmesi için hizmet almas\u0131na yönelik \u015fekillendirilmektedir.. Bu amaçla kurulan sözle\u015fme kurgular\u0131nda, bir tarafta ara\u015ft\u0131rma yapmakla yükümlü olan taraf, di\u011fer tarafta ise ara\u015ft\u0131rmay\u0131 talep eden taraf vard\u0131r. Bununla birlikte elbette, iki farkl\u0131 i\u015fletmenin Ar-Ge birimlerinin bir araya gelip teknik bilgilerini birle\u015ftirmek suretiyle Ar-Ge alan\u0131nda bu amaçla bir sözle\u015fme yapmalar\u0131 veya yeni bir Ar-Ge merkezi olu\u015fturmalar\u0131 ve bu kapsamda Ar-Ge çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yürütmeleri de mümkündür. Bu tip Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nde ise her iki taraf da yeni ürün\/hizmetin geli\u015ftirilmesinde kendi ticari bilgilerini ortaya koyarak ortak bir ara\u015ft\u0131rma yapmakla yükümlü olacakt\u0131r.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nin kapsam\u0131nda genel olarak; sözle\u015fmenin taraflar\u0131, sözle\u015fmenin ve Ar-Ge çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n konusunu te\u015fkil eden projenin ne oldu\u011fu, projenin kapsam\u0131 ve süreci, fikri ve s\u0131nai haklar\u0131n yönetim ko\u015fullar\u0131, projede görev alacak personelin ve katk\u0131lar\u0131n\u0131n neler olaca\u011f\u0131, tesis ve donan\u0131ma ili\u015fkin hususlar ve genel hükümleri düzenlenmelidir.. Bu hükümlerin yan\u0131 s\u0131ra, Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nde var olan di\u011fer önemli hükümler ise bilgi güvenli\u011fi hükümleri ile taraflar\u0131n mevcut fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra proje sürecinde veya neticesinde elde edilen veya geli\u015ftirilen ürünlerin\/hizmetlerin fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131 düzenleyen hükümlere ili\u015fkin olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nde ‘Bilgi Güvenli\u011fi Hükümleri’, genel kabul görmü\u015f anlamda bir gizlilik sözle\u015fmesinden çok daha kapsaml\u0131 \u015fekilde de\u011ferlendirilmeli, proje kapsam\u0131nda yürütülen ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131nda elde edilen i\u015f bilgilerinin ticari s\u0131r niteli\u011fi de dikkate al\u0131narak, proje bilgisi, mevcut bilgi ve art\u0131k bilgi kapsamlar\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 düzenlenmelidir. Söz konusu Ar-Ge Sözle\u015fmesi, bir \u015firket ile TTO çerçevesinde akademik dan\u0131\u015fman aras\u0131nda, projenin geli\u015ftirilmesine yönelik dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti sözle\u015fmesi \u015feklinde yap\u0131lm\u0131\u015fsa; buradaki bilginin güvenli\u011fine ili\u015fkin yükümlülü\u011fün, akademik dan\u0131\u015fman\u0131n firmaya ait her türlü bilgi, veri ve doküman\u0131n gizlili\u011fini sa\u011flamas\u0131, sözle\u015fmenin konusu olan i\u015fle ilgili bilgileri if\u015fa etmemesi ve sakl\u0131 tutmas\u0131na ili\u015fkin düzenlemeleri de kapsar \u015fekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bilgi güvenli\u011fi yükümlülü\u011fü, Ar-Ge Sözle\u015fmesi sürecin bir bütünü ele al\u0131narak çe\u015fitli fazlarda ortaya ç\u0131kabilecek her türlü bilgi ve veri payla\u015f\u0131m\u0131 dü\u015fünülerek tüm kapsamlar\u0131 ile ele al\u0131nmas\u0131 gereken önemli bir süreçtir. Ar-Ge Sözle\u015fmesi bütününde sözle\u015fmenin sona ermesinden sonra dahi, sözle\u015fme konusu i\u015f bilgilerinin ve ticari s\u0131rlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve payla\u015f\u0131lmas\u0131 çe\u015fitli yükümlülüklere tabi olmal\u0131 bu sebeple bu tür hususlara ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131n Ar-Ge Sözle\u015fmesi’ndeki bir hüküm \u015feklinde düzenlenmesinden ziyade ayr\u0131 bir sözle\u015fme \u015feklinde ele al\u0131nmas\u0131 çok daha isabetli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’ndeki önemli hükümlerden bir di\u011feri ise, proje kapsam\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n neticesinde elde edilen veya geli\u015ftirilen ürün\/hizmetin ‘Fikri ve S\u0131nai Mülkiyet Haklar\u0131n\u0131n Tahsisine ve Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin Hükümler’dir. Ar-Ge Sözle\u015fmeleri kapsam\u0131nda üzerinde çal\u0131\u015f\u0131lan ürünlerin\/hizmetlere ili\u015fkin bu neviden her türlü hak teknolojik olgunluk seviyeleri ve proje tan\u0131m\u0131 ve kapsam\u0131ndaki süreç ve ç\u0131kt\u0131lar ile birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’nde s\u0131nai ve fikri mülkiyet haklar\u0131na ili\u015fkin hükümler ülkemizde k\u0131s\u0131tl\u0131 \u015fekilde ve fakat genelleyici hükümler ile marka, co\u011frafi i\u015faret, endüstriyel tasar\u0131m veya söz konusu ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda elde edilecek ticari s\u0131rlara ili\u015fkin hususlara temas etmekle birlikte genellikle, nihai bulu\u015fun patent hakk\u0131n\u0131 düzenlemek amac\u0131 ile getirilmektedir. Patent hakk\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u015füphesiz ki Ar-Ge Sözle\u015fmeleri önemli rol almaktad\u0131r. \u015eöyle ki, TTO ile \u015firket aras\u0131nda bir teknolojik ürünün\/hizmetin ortaya ç\u0131kar\u0131lmas\u0131 (bulu\u015f) veya mevcut teknolojinin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla bir Ar-Ge hizmet al\u0131m sat\u0131m sözle\u015fmesi formunda bir Ar-Ge Sözle\u015fmesinin tesis edildi\u011fi durumlarda ortak bir bulu\u015fun hak sahipli\u011fi konusu sözle\u015fmesel gereklilikler kapsam\u0131nda öncesinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r fakat s\u0131nai ve fikri mülkiyet haklar\u0131 yaln\u0131zca bu kapsam ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmamal\u0131 bulu\u015f için Ar-Ge hizmet tedariki yapan ilgili taraf\u0131n bulu\u015f üzerindeki hak sahipli\u011fi de mevzuata uygun olmak \u015fart\u0131yla sözle\u015fmeler ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir bir yap\u0131da \u015fekillendirilmelidir.<\/p>\n
Ar-Ge Sözle\u015fmesi, iki te\u015febbüsün ticari bilgilerini birlikte ortaya koymak ve ellerindeki teknolojiyi belirli oranlarda ve \u015fartlarda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 veya tek tarafl\u0131 transfer etmek suretiyle, teknolojik bir bulu\u015fa yönelik olu\u015fturulmu\u015fsa, bu tip Ar-Ge Sözle\u015fmesi’nde her iki taraf da ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda yer alacak ve elde edilen bulu\u015f üzerinde ortak bir hak talep edebileceklerdir. Söz konusu Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’ndeki bulu\u015f, ortak bulu\u015f olarak de\u011ferlendirilecek ve S\u0131nai Mülkiyet Kanunu’nda (SMK) 112. maddesine göre, taraflar aras\u0131nda farkl\u0131 bir anla\u015fma söz konusu olmad\u0131kça, patent hakk\u0131 ortak olacak ve 4721 say\u0131l\u0131 Türk Medeni Kanunu’ndaki ‘payl\u0131 mülkiyete’ ili\u015fkin hükümlere göre hak üzerindeki ortakl\u0131k belirlenecektir. Hiç \u015füphesiz ki mevzuat\u0131m\u0131z aksi durumlar\u0131n sözle\u015fme ile belirlenmesi konusunda taraflara sözle\u015fme serbestisi tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hüküm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Görüldü\u011fü üzere ülkemizde s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan ‘Ar-Ge Sözle\u015fmeleri’ ifadesi bir çok modelleme ve amaca yönelik olarak asl\u0131nda temel hukuki ili\u015fkide taraflar\u0131n farkl\u0131 amaçlar\u0131na yönelik farkl\u0131 konu ve kapsamdaki sözle\u015fme yükümlülükleri içermesi gerekirken uygulamada i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve taraflar\u0131n ediminin bu kapsamda de\u011ferlendirilmemesinden kaynakl\u0131 ortaya ç\u0131kan sözle\u015fmelerin sözle\u015fmenin süreci neticesinde taraflar\u0131n s\u0131nai veya fikri mülkiyet haklar\u0131na ili\u015fkin k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 sonuçlar do\u011furdu\u011fu tecrübe edilmektedir. Bu nedenle bu konudaki sözle\u015fmelerin kurgusunun olu\u015fturulmadan önce taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak niyet mektuplar\u0131nda tüm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile birlikte talep ve yükümlülüklerinin ana çerçevesini belirleyerek harekete etmeleri tavsiye edilmektedir. Bunun gibi, genel uygulamada ‘gizlilik’ olarak düzenleme kapsam\u0131na ele al\u0131nana hususlar\u0131n da ‘bilgi güvenli\u011fi’ kapsam\u0131nda içerik ve süreçsel koruma yöntemleri ile hak sahipli\u011fi ili\u015fkili \u015fekilde ele al\u0131nmas\u0131 taraflar bak\u0131m\u0131ndan uygulamadaki hedeflenen çal\u0131\u015fmalar\u0131n do\u011fru \u015fekilde sözle\u015fmelere yans\u0131t\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan önemli fayda sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Yazarlar: \u015eafak Herdem – Suzan Tekin<\/p>\n
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ara\u015ft\u0131rma ve Geli\u015ftirme (Ar-Ge) S\u00f6zle\u015fmeleri bir te\u015febb\u00fcs\u00fcn elde etmek istedi\u011fi y\u00fcksek teknolojiye ula\u015fabilmesi i\u00e7in ba\u015fka bir te\u015febb\u00fcs, \u00fcniversite veya devlete ait birimler ile hizmet sat\u0131m\u0131 veya bir ba\u015fka formda i\u015fbirli\u011fine girerek<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7749,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1149","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast-turkce","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1149"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7759,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1149\/revisions\/7759"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}