Elektrik piyasas\u0131 T\u00fcrkiye'deki en rekabet\u00e7i enerji piyasas\u0131 olarak kabul edilmektedir. Kamu kurumlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, piyasa faaliyetlerindeki \u00f6zelle\u015ftirmeler ve piyasa faaliyetlerinin \u00e7o\u011funun \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketlerine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana yap\u0131lan yasal de\u011fi\u015fiklikler, tam anlam\u0131yla rekabet\u00e7i bir piyasa sa\u011flanmas\u0131na hizmet etmi\u015ftir.<\/p>\n
Yasal a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, elektrik piyasas\u0131 mevzuat\u0131 piyasadaki geli\u015fmeler ve piyasa gereklilikleri do\u011frultusunda de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye enerji piyasas\u0131, enerji talebinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve ithalat ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla yeni yat\u0131r\u0131mlara ihtiya\u00e7 duydu\u011fundan, T\u00fcrkiye elektrik piyasas\u0131 mevzuat\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara \u00e7e\u015fitli yat\u0131r\u0131m f\u0131rsatlar\u0131 sunmaktad\u0131r. Elektrik piyasas\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda lisans bedelinde indirim, tarife garantisi, yerli ekipman destekleri, arazi tahsisinde kolayl\u0131klar gibi te\u015fvikler \u00f6rnek olarak verilebilir.<\/p>\n
Mevzuat yat\u0131r\u0131mc\u0131 odakl\u0131 olsa bile, kanunlarda veya uygulamada sekt\u00f6rel sorunlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karan baz\u0131 bo\u015fluklar bulunmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, a\u015fa\u011f\u0131da bir vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak r\u00fczgar enerjisi projelerine yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlara odaklanmaya de\u011fer.<\/p>\n
Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, elektrik piyasas\u0131 kanun ve y\u00f6netmelikleri T\u00fcrkiye'de hedeflenen elektrik \u00fcretimine yakla\u015fmak i\u00e7in yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131klar\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, yerel, \u00e7evresel ve temiz bir enerji kayna\u011f\u0131 olarak r\u00fczgar enerjisi, di\u011fer yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n yan\u0131nda giderek artan bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130statistikler, 2013 y\u0131l\u0131 itibariyle T\u00fcrkiye'de 2.958,45 MW kurulu g\u00fcce kar\u015f\u0131l\u0131k gelen r\u00fczgar enerjisi santrali say\u0131s\u0131n\u0131 75 olarak vermektedir[ii]. \u015eu anda, yukar\u0131da bahsedilen te\u015fviklerin \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 r\u00fczgar enerjisi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 artmaktad\u0131r. Bununla birlikte, T\u00fcrkiye'nin mevcut r\u00fczgar enerjisi potansiyelini de\u011ferlendirmek ve 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in yenilenebilir kaynaklardan 30 % enerji \u00fcretim hedefine yakla\u015fmak i\u00e7in elektrik piyasas\u0131 mevzuat\u0131nda \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
R\u00fczgar enerjisi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sekt\u00f6rel bir sorun da, bir projenin in\u015faat s\u00fcre\u00e7lerinin mevzuatta d\u00fczenlenen s\u00fcreler i\u00e7erisinde tamamlanmamas\u0131 durumunda lisans\u0131n iptal edilme ihtimalidir.<\/p>\n
Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu'na g\u00f6re, proje in\u015faat\u0131na ba\u015flamak i\u00e7in gerekli prosed\u00fcrleri tamamlayamayan t\u00fczel ki\u015filer, Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu'nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden sonra 6 ayl\u0131k bir ek s\u00fcre al\u0131rlar. Bu s\u00fcre i\u00e7erisinde bu i\u015flemlerin tamamlanmamas\u0131 halinde, bu t\u00fczel ki\u015filerin lisans\u0131 iptal edilmektedir. Buna g\u00f6re, \u00e7e\u015fitli izin prosed\u00fcrleri ve b\u00fcrokrasi nedeniyle in\u015faatlar\u0131na ba\u015flayamayan projelerin 2 May\u0131s 2014 tarihine kadar tamamlanmas\u0131 gereken bir s\u00fcresi vard\u0131. R\u00fczgar projesi sahiplerine g\u00f6re 10'dan fazla proje b\u00f6yle bir riskle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konu Meclis taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmi\u015f ve Meclis bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Arazi tahsisi enerji projelerinde \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Sadece arazinin ilgili enerji kayna\u011f\u0131na uygunlu\u011fu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda arazinin niteli\u011fi de bu t\u00fcr projeler i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ancak yenilenebilir enerji santrallerinde kira ve kullan\u0131m bedellerinde yap\u0131lan indirimlerin, ormanlarda izin bedeli ve maliyetlerinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmek gerekir. \u00dcstelik orman mevzuat\u0131na g\u00f6re bu izin bedeli ve masraflar her y\u0131l belli oranlarda art\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu izin bedellerinin \u00e7ok y\u00fcksek maliyetli olmas\u0131 nedeniyle r\u00fczgar enerjisi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda bu bedellerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde yasal de\u011fi\u015fiklik talep etmektedirler.<\/p>\n
Bir ba\u011flant\u0131 alan\u0131 veya ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 i\u00e7in birden fazla ba\u015fvuru olmas\u0131 durumunda, ba\u011flant\u0131 R\u00fczgar ve G\u00fcne\u015f Enerjisi Santralleri \u0130hale Y\u00f6netmeli\u011fi' Uygulamalar\u0131 ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bir ihale s\u00fcreci ile belirlenmektedir. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, ihale s\u00fcre\u00e7leri uzun ve sistem ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00f6denen ba\u011flant\u0131 \u00fccretleri y\u00fcksek olup, bu durum r\u00fczgar enerjisi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n' hacminin artmas\u0131na engel te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye elektrik piyasas\u0131n\u0131n tamamen rekabete a\u00e7\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanmas\u0131na ra\u011fmen, piyasa k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 halen devam etmektedir. Elektrik Piyasas\u0131 Lisans Y\u00f6netmeli\u011fi ve Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu'na g\u00f6re, bir elektrik \u00fcretim lisans\u0131 sahibi, Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumu (\"EPDK\") taraf\u0131ndan belirlenen miktarlarda elektrik sat\u0131n alma hakk\u0131na sahiptir. EPDK'n\u0131n 2014 y\u0131l\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 bir karar uyar\u0131nca bu miktar, \u00fcretim lisans\u0131 sahiplerinin lisanslar\u0131na eklenmi\u015f olan elektrik kapasitelerini a\u015famaz. Bu kapasite, 2013 y\u0131l\u0131 i\u00e7in lisanslar\u0131na eklenen elektrik kapasitesinin 40 %'si ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca, bir \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketinin, bu \u015firket taraf\u0131ndan kontrol edilen \u015firketler taraf\u0131ndan \u00fcretilen elektrik kapasitesi, T\u00fcrkiye'de bir \u00f6nceki y\u0131l \u00fcretilen toplam elektrik miktar\u0131n\u0131n 20 %'sini ge\u00e7emez.<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtilen piyasa limitleri sadece \u00fcretim lisans\u0131 sahipleri i\u00e7in ge\u00e7erli olmay\u0131p, bu limitler tedarik ve sat\u0131\u015f faaliyetleri i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Tedarik lisans\u0131 sahibi herhangi bir \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketi, ithalat ve \u00fcretim faaliyetlerinde bulunan di\u011fer tedarik lisans\u0131 sahiplerinden bir \u00f6nceki y\u0131l t\u00fcketilen elektri\u011fin en fazla 20 %'sini sat\u0131n alma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n
Elektrik piyasas\u0131 mevzuat\u0131nda serbest m\u00fc\u015fteri, Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulu (\"Kurul\") taraf\u0131ndan belirlenen limitlerin \u00fczerinde y\u0131ll\u0131k elektrik t\u00fcketimi nedeniyle tedarik\u00e7isini belirleme imkan\u0131na sahip t\u00fczel veya \u00f6zel ki\u015fi olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Rekabet\u00e7i bir elektrik piyasas\u0131n\u0131n temini \u00e7er\u00e7evesinde, halihaz\u0131rda 5000 kWh olan serbest m\u00fc\u015fteri limitinin Kurul Karar\u0131 ile 4500 kWh'e y\u00fckseltilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa Birli\u011fi \u00fclkelerinde bu s\u0131n\u0131r 2007 y\u0131l\u0131nda bir AB Direktifi \u00e7er\u00e7evesinde kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve elektrik piyasas\u0131 t\u00fcm m\u00fc\u015fterilere a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Serbest m\u00fc\u015fterilere ili\u015fkin T\u00fcrk mevzuat\u0131n\u0131n 2015 y\u0131l\u0131na kadar AB Direktifleri ile uyumunun sa\u011flanmas\u0131 ve yukar\u0131da belirtilen serbest m\u00fc\u015fteri limitinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtilen sekt\u00f6rel sorunlara ra\u011fmen, elektrik mevzuat\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler ve reformlar enerji sekt\u00f6r\u00fcnde olumlu geli\u015fmeler olarak de\u011ferlendirilebilir. R\u00fczgar ve G\u00fcne\u015f Enerjisi Santralleri' Uygulamalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi'ne g\u00f6re, katk\u0131 pay\u0131 lisansl\u0131 r\u00fczgar enerjisi kapasitesi yerine kurulu kapasite baz\u0131nda belirlenmektedir. Buna ek olarak, katk\u0131 pay\u0131, santralin ge\u00e7ici kabul\u00fcn\u00fcn yap\u0131lmas\u0131ndan sonraki \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde geri al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir di\u011fer \u00f6nemli geli\u015fme ise, \u00f6nlisans sahibi \u015firketin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u015firkete hisse devrinin yasaklanmas\u0131 ve \u00f6nlisans sahibi \u015firketin \u00f6nlisans s\u00fcresi i\u00e7inde ortakl\u0131k'de\u011fi\u015ftirmesinin yasaklanmas\u0131d\u0131r. Bu yasak sayesinde lisans devri ya da di\u011fer bir deyi\u015fle \"lisans ticareti\" engellenmi\u015ftir.<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, T\u00fcrkiye 2023 y\u0131l\u0131na kadar enerjisinin 30 %'sini yenilenebilir kaynaklardan \u00fcretmeyi planlamaktad\u0131r ve bu enerjinin 20 GW'\u0131n\u0131n r\u00fczg\u00e2rdan \u00fcretilmesi beklenmektedir[iii]. R\u00fczg\u00e2r enerjisindeki kurulu kapasite son y\u0131llarda h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir ve T\u00fcrkiye mevcut kurulu kapasitenin \u00e7ok \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir r\u00fczg\u00e2r enerjisi potansiyeline sahiptir. Ayr\u0131ca, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re T\u00fcrkiye'nin a\u00e7\u0131k deniz r\u00fczgar enerjisi potansiyeli 10 MW'\u0131n \u00fczerindedir[iv]. Bu potansiyele ra\u011fmen, T\u00fcrkiye'de ne a\u00e7\u0131k deniz r\u00fczgar enerjisi santralleri ne de a\u00e7\u0131k deniz r\u00fczgar enerjisi santrallerine ili\u015fkin bir mevzuat mevcuttur.<\/p>\n
Yukar\u0131da bahsedilen sekt\u00f6rel sorunlara ra\u011fmen, \u00f6zellikle yat\u0131r\u0131m te\u015fvikleri, yeni kanun ve y\u00f6netmelikler sayesinde ve mevcut mevzuata dayal\u0131 olarak sekt\u00f6rel gereklilikler do\u011frultusunda kanun ve y\u00f6netmeliklerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ko\u015fuluyla, yenilenebilir enerji \u00fcretiminde bu hedeflere ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Elektrik piyasas\u0131 T\u00fcrkiye'deki en rekabet\u00e7i enerji piyasas\u0131 olarak kabul edilmektedir. Kamu kurumlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, piyasa faaliyetlerinde \u00f6zelle\u015ftirmeler ve piyasa faaliyetlerinin \u00e7o\u011funun \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketlerine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana yap\u0131lan yasal de\u011fi\u015fiklikler<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":6734,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-1086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-other","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6749,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1086\/revisions\/6749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/tr-tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}