BD'de son derece s\u0131k\u0131 bir ihracat rejimine tabi olan savunma sanayine ili\u015fkin ekipmanlar ve çifte kullan\u0131m özelli\u011fi ta\u015f\u0131yan maddeler, son dönemlerde sadece ihracat a\u015famas\u0131nda de\u011fil, AR-GE a\u015famas\u0131nda dahi Savunma Sanayi \u0130hracat Kontrolleri Yönetmeli\u011fi çerçevesinde de\u011ferlendirilip, ulusal güvenli\u011fi ilgilendiren hassas bilgiler içeren ara\u015ft\u0131rmalar olarak kabul edilip, bu ihracat rejimine tabi k\u0131l\u0131n\u0131yor. Bu rejime tabi olan a\u015famalar\u0131n içerisine, AR-GE a\u015famas\u0131n\u0131 da eklemek savunma sanayi ihracatlar\u0131n\u0131 düzenleyen ihracat yönetmeli\u011fini ciddi anlamda geni\u015fletmek anlam\u0131na geliyor. Yak\u0131n dönemde meydana gelmi\u015f ve ABD v.s John Reece Roth isimini alm\u0131\u015f olan dava, ihracat rejiminde meydana gelmi\u015f olan geni\u015flemeyi gözler önüne seriyor.<\/p>\n
ABD v.s John Reece Roth: Akademide \u0130hracat Kontrolleri<\/strong><\/p>\n Tennessee Üniversitesi'nde Profesör olan John Reece Roth'\u0131n 48 ay hapis cezas\u0131na çarpt\u0131r\u0131lmas\u0131yla sonuçlanan olay, ABD savunma sanayi ihracat rejiminin AR-GE çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da kapsam\u0131 içerisine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. 2005 y\u0131l\u0131nda Amerikan Hava Kuvvetleri'ne ait bir projenin AGT \u015firketine verilmesi ve projede Prof. Roth'un yer almas\u0131n\u0131n istenmesi üzerine Prof. Roth ve ara\u015ft\u0131rma ekibi, insans\u0131z hava araçlar\u0131n\u0131n uçu\u015f performanslar\u0131n\u0131 geli\u015ftirecek olan ara\u015ft\u0131rma program\u0131nda yer almaya ba\u015flad\u0131. Prof. Roth'un, ara\u015ft\u0131rma projesinde, Tennessee Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde ara\u015ft\u0131rma görevlisi olarak çal\u0131\u015fan ve 2002 y\u0131l\u0131ndan beri tan\u0131m\u0131\u015f oldu\u011fu Çinli ö\u011frenci Xin Dai'ye yer vermi\u015f olmas\u0131 sorun te\u015fkil etmeye ba\u015flad\u0131. Temel ara\u015ft\u0131rma konular\u0131n\u0131 Çinli ö\u011frenciye, hassas bilgiler içerebilecek olan ara\u015ft\u0131rma konular\u0131n\u0131 ABD'li bir ö\u011frenciye yapt\u0131rma fikri de, uygulamada yerine getirilemeyince, konu Tennessee Üniversitesi yetkilileri taraf\u0131ndan ABD güvenlik birimlerine iletildi.<\/p>\n Özellikle Prof. Roth'un Çin'de gerçekle\u015ftirece\u011fi konferans esnas\u0131nda, AGT \u015firketi yetkilileri taraf\u0131ndan, bu konulara de\u011finmemesi yönündeki uyar\u0131lar\u0131 dikkate almam\u0131\u015f olmas\u0131, daha sonra görülecek olan duru\u015fmalar esnas\u0131nda Prof. Roth'un aleyhine bir durum yaratt\u0131. Michigan Üniversitesi'nden Uzay Bilimleri ve Mühendislik Fakültelerinde görevli ö\u011fretim üyesi Prof. Thomas Zurbuchen, ABD savunma sanayi ihracat kontrol rejimi söz konusu oldu\u011funda belirli ay\u0131r\u0131mlar\u0131 yapman\u0131n son derece güç oldu\u011funu belirterek, örne\u011fin radyasyonun silikonu ne \u015fekilde etkiledi\u011fini anlatman\u0131zda bir sak\u0131nca olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünürken, bu konuda ortaya ç\u0131kabilecek bir sorunun nas\u0131l çözülebilece\u011fini anlatmaya çekinir oluyorsunuz çünkü bu konu savunma sanayine yönelik ihracat kontrol rejiminin konusu olabilecek olan baz\u0131 maddeler ile ilgili bilgiler içerebilir dedi.<\/p>\n Hangi ara\u015ft\u0131rma konusunun hassas bilgiler içerebilece\u011fi, hangi konunun ise hassas bilgiler içermeyece\u011fine karar vermek son derece güç olmas\u0131na ra\u011fmen, Prof. Roth'u yarg\u0131layan mahkemenin Roth'un bu ihlali "isteyerek" yapm\u0131\u015f oldu\u011funu iddia etmesi, savunma sanayi ihracat kontrol rejimi aç\u0131s\u0131ndan önemli bir dönüm noktas\u0131 te\u015fkil ediyor. Mahkemenin "isteyerek" yapma fiilinden daval\u0131n\u0131n savunma sanayine ili\u015fkin baz\u0131 maddelerin ihracat\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131na ili\u015fkin genel yasal zorunlulu\u011fu bilmesinin yeterli oldu\u011funu anlamas\u0131 ve daval\u0131n\u0131n ilgili mevzuat\u0131n detaylar\u0131n\u0131 bilmesine gerek olmad\u0131\u011f\u0131 hükmüne varmas\u0131, bir yandan ABD hukuk aç\u0131s\u0131ndan önemli bir örnek te\u015fkil etmekte, di\u011fer yandan ise ABD savunma sanayi ihracat kontrolleri rejiminin kapsam\u0131n\u0131n yap\u0131lan yorumlar sayesinde hangi oranda geni\u015fleyebilece\u011fini göstermesi aç\u0131s\u0131ndan yol gösterici oldu\u011funu not etmekte fayda var.<\/p>\n Prof. Roth ile mahkeme aras\u0131nda ortaya ç\u0131kan bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131 farklar\u0131ndan bir tanesi ise, temel ara\u015ft\u0131rma kavram\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131nda yat\u0131yor. Roth yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rman\u0131n, kamuya aç\u0131k ve kolayca ula\u015f\u0131labilecek olan temel ara\u015ft\u0131rma konular\u0131n\u0131 ilgilendirdi\u011fini belirtirken, mahkeme Roth'un yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rman\u0131n temel ara\u015ft\u0131rma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kamuya aç\u0131k bir \u015fekilde herkesle payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n ABD'nin ulusal güvenli\u011fi aç\u0131s\u0131ndan sorun te\u015fkil edebilece\u011fini belirtmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla, savunma sanayine ili\u015fkin ihracat ürünlerini ilgilendiren ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n temel ara\u015ft\u0131rma konular\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi olas\u0131 gözükmemektedir.<\/p>\n Sonuç<\/strong><\/p>\n ABD v.s John Reece Roth davas\u0131nda da görüldü\u011fü gibi, ABD'nin ulusal güvenli\u011fini ilgilendiren savunma sanayine ili\u015fkin ihracat rejimi söz konusu oldu\u011funda, mahkemelerin ilgili yasalar\u0131 son derece titiz bir \u015fekilde uygulad\u0131klar\u0131 görülmektedir. Prof. Roth'un temel ara\u015ft\u0131rma tan\u0131m\u0131 ile mahkemenin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu temel ara\u015ft\u0131rma kavramlar\u0131 bir birlerinde son derece farkl\u0131d\u0131r. Buna ek olarak Prof. Roth'u yarg\u0131layan mahkemenin "isteyerek" yapma fiiline getirmi\u015f oldu\u011fu, daval\u0131n\u0131n ilgili mevzuat\u0131n detaylar\u0131n\u0131 bilmesine gerek olmad\u0131\u011f\u0131, sadece savunma sanayine ili\u015fkin baz\u0131 maddelerin ihracat\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131na ili\u015fkin genel yasal zorunlulu\u011fu bilmesinin yeterli oldu\u011fu yorumu mahkemenin konuya bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koyarak, ABD savunma sanayi ihracat kontrolleri rejimin geni\u015fleyen çerçevesini gözler önüne sermektedir. Özellikle, ABD savunma sanayi ihracat kontrolleri rejimine tabi olan a\u015famalar\u0131n sadece ihracat\u0131n gerçekle\u015fmekte oldu\u011fu a\u015famayla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamas\u0131, buna ek olarak ulusal güvenlik aç\u0131s\u0131ndan hassas kabul edilebilecek olan bilgilerin üretilmesi sürecinin, yani AR-GE ve akademik ara\u015ft\u0131rma süreçlerinin de bu kapsamda de\u011ferlendirilmesi konunun ABD aç\u0131s\u0131ndan hassasiyetini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" BD’de son derece s\u0131k\u0131 bir ihracat rejimine tabi olan savunma sanayine ili\u015fkin ekipmanlar ve \u00e7ifte kullan\u0131m \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan maddeler, son d\u00f6nemlerde sadece ihracat a\u015famas\u0131nda de\u011fil, AR-GE a\u015famas\u0131nda dahi Savunma Sanayi \u0130hracat Kontrolleri<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7818,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1673","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast-turkce","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1673"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7829,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1673\/revisions\/7829"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}