Avrupa Komisyonu (“Komisyon”) taraf\u0131ndan sosyal medya, çevrimiçi pazar yerleri ve Avrupa Birli\u011fi’nde (“AB”) faaliyet gösteren di\u011fer çevrimiçi platformlar da dahil olmak üzere tüm dijital hizmetleri kapsayan dijital reform niteli\u011findeki yasa teklifleri 15 Aral\u0131k 2020 tarihinde yay\u0131mland\u0131. Dijital Hizmetler Yasas\u0131 ve Dijital Piyasalar Yasas\u0131 olarak iki ayr\u0131 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda önerilen yasa tekliflerinden Dijital Hizmetler Yasas\u0131, AB taraf\u0131ndan 20 y\u0131l önce haz\u0131rlanan e-Ticaret Direktifi’nin kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletmekte ve günümüz ko\u015fullar\u0131na uyarlamaktad\u0131r. Dijital Piyasalar Yasas\u0131 ise dijital piyasalardaki oyuncular\u0131n tek bir regülasyona tabi olmalar\u0131 sonucu haks\u0131z rekabetin engellenmesi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Söz konusu düzenlemelerin Komisyonun, AB üyesi olan ve olmayan birçok devletin son y\u0131llarda dijitalle\u015fmenin ve bilhassa çevrimiçi platformlar\u0131n temel haklar, rekabet, toplum ve ekonomi üzerindeki etkilerini kavrama sürecinin bir sonucu oldu\u011fu dü\u015fünülmektedir. Bu yeni düzenlemeler sayesinde tüketicilerin ve tüketicilerin temel haklar\u0131n\u0131n çevrimiçi alanda daha iyi korunmas\u0131 ve herkes için daha adil ve aç\u0131k dijital pazarlar\u0131n önünün aç\u0131lmas\u0131 hedeflenmektedir. Komisyon, bu modernle\u015ftirilmi\u015f düzenleme ile Avrupa Birli\u011fi pazar\u0131nda giri\u015fimcili\u011fin, büyümenin ve rekabetin te\u015fvik edilece\u011fini; kullan\u0131c\u0131lara yeni, daha iyi ve güvenilir çevrimiçi hizmetler sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca uyum maliyetlerini dü\u015fürerek Avrupa tek pazar\u0131ndaki mü\u015fterilere eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131 sebebiyle küçük platformlar\u0131n, KOB\u0130'lerin ve yeni kurulan i\u015fletmelerin ço\u011falmas\u0131na destek olmas\u0131 beklenmektedir. <\/p>\n
Dijital Hizmetler Yasas\u0131 <\/strong><\/p>\n Dijital Hizmetler Yasas\u0131’n\u0131n, günümüz dijital dünyas\u0131n\u0131n e-Ticaret Direktifinin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 20 y\u0131l önceki dijital dünyadan ciddi ölçüde farkl\u0131l\u0131k arz etmesi sebebiyle yap\u0131lan bir güncelleme çal\u0131\u015fmas\u0131 oldu\u011fu söylenebilir. Çevrimiçi arac\u0131lar\u0131n dijital dönü\u015fümde önemli oyuncular haline gelmesi, çevrimiçi platformlar\u0131n Avrupa Birli\u011fi içinde ve d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131r\u0131 ticareti kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131, i\u015fletmeler ve tacirler aç\u0131s\u0131ndan yeni f\u0131rsatlar yaratmas\u0131 bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Öte yandan bu platformlar\u0131n yasad\u0131\u015f\u0131 içeriklerin yay\u0131lmas\u0131 veya yasad\u0131\u015f\u0131 mal ve hizmetlerin çevrimiçi sat\u0131m\u0131 için kullan\u0131lmas\u0131 günümüz dijital dünyas\u0131n\u0131n olumsuz geli\u015fmeleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Dijital Hizmetler Yasas\u0131 kapsam\u0131nda, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n temel haklar\u0131n\u0131n çevrimiçi ortamda kapsaml\u0131 biçimde korunmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tüketicileri ürünlere, hizmetlere veya içeri\u011fe ba\u011flayan tüm dijital hizmetler için bu hizmetlerin boyutu ve etkisine göre derecelendirilmi\u015f bir dizi yeni, uyumlu hale getirilmi\u015f ve AB çap\u0131nda ba\u011flay\u0131c\u0131 yükümlülükler geçerli olacakt\u0131r. Bu do\u011frultuda getirilmesi planlanan yenilikler Komisyon taraf\u0131ndan:<\/p>\n – Çevrimiçi ortamdaki yasad\u0131\u015f\u0131 mallar\u0131n, hizmetlerin veya içeri\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na yönelik kurallar (örne\u011fin kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bu tür içeri\u011fi i\u015faretlemesi için geli\u015ftirilecek bir mekanizma veya platformlar\u0131n bu amaç do\u011frultusunda "güvenilir i\u015faretçilerle" i\u015f birli\u011fi yapmas\u0131);<\/p>\n – \u0130çeri\u011fi platformlar taraf\u0131ndan yanl\u0131\u015fl\u0131kla silinen kullan\u0131c\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan koruma önlemleri;<\/p>\n – Çok büyük platformlar\u0131n sistemlerinin kötüye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 önlemek ad\u0131na risk temelli eylemde bulunmalar\u0131na ili\u015fkin yeni yükümlülükler (ba\u011f\u0131ms\u0131z denetçiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gözetim dahil olmak üzere);<\/p>\n – Çevrimiçi reklamc\u0131l\u0131k ve kullan\u0131c\u0131lara içerik önermek amaçl\u0131 kullan\u0131lan algoritmalar\u0131 da içeren geni\u015f kapsaml\u0131 \u015feffafl\u0131k önlemleri;<\/p>\n – Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n temel platform verilerine eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmak da dahil olmak üzere platformlar\u0131n nas\u0131l çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve çevrimiçi risklerin nas\u0131l geli\u015fti\u011fini incelemeleri için üzere verilecek yeni yetkiler;<\/p>\n – Yasad\u0131\u015f\u0131 mal veya hizmet sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n izlenmesine yard\u0131mc\u0131 olmak için çevrimiçi pazar yerlerindeki ticari kullan\u0131c\u0131lar\u0131n izlenebilirli\u011fine ili\u015fkin yeni kurallar;<\/p>\n – Avrupa tek pazar\u0131nda etkili uygulama sa\u011flamak üzere kamu otoriteleri aras\u0131nda ba\u015flayacak yenilikçi bir i\u015f birli\u011fi süreci<\/p>\n olarak aç\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ayr\u0131ca Komisyon, AB nüfusunun %10'undan fazlas\u0131na (45 milyon kullan\u0131c\u0131ya) ula\u015fan platformlar\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi sistemik oldu\u011funun kabul edilece\u011fini belirterek bu platformlar\u0131n kendi risklerini kontrol etme yükümlülüklerine ek olarak bir gözetim yap\u0131s\u0131na da tabi olacaklar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu çerçevede gözetim, do\u011frudan yapt\u0131r\u0131m da dahil olmak üzere çok büyük platformlar\u0131 denetleme konusunda Komisyon için özel yetkilere sahip Ulusal Dijital Hizmetler Koordinatörleri Kurulu taraf\u0131ndan gerçekle\u015ftirilecektir.<\/p>\n Dijital Piyasalar Yasas\u0131 <\/strong><\/p>\n Dijital Piyasalar Yasas\u0131, iç pazarda kayda de\u011fer bir etkiye sahip, ticari kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n mü\u015fterilerine ula\u015fmalar\u0131nda önemli bir a\u011f geçidi görevi gören, piyasadaki yerle\u015fik ve kal\u0131c\u0131 pozisyonlar\u0131ndan faydalanan platformlar\u0131n belirli davran\u0131\u015flar\u0131ndan do\u011fan olumsuz sonuçlar\u0131 ele almaktad\u0131r. Yasa teklifinde bu tür platformlar dijital "e\u015fik bekçisi" olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Dijital Piyasalar Yasas\u0131, e\u015fik bekçilerinin i\u015fletmelere ve tüketicilere haks\u0131z ko\u015fullar dayatmas\u0131n\u0131 önlemeyi ve önemli dijital hizmetlerin aleniyetini sa\u011flamay\u0131 amaçlamaktad\u0131r. \u0130\u015fletmelerin bu platformlarla çal\u0131\u015f\u0131rken kendi verilerine eri\u015fimlerinin yasaklanmas\u0131 veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n alternatif hizmetlere geçi\u015finin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak mevcut platformun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hizmete mecbur b\u0131rak\u0131lmas\u0131 halleri e\u015fik bekçilerinin dayatt\u0131\u011f\u0131 adil olmayan ko\u015fullara örnek olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n Dijital Piyasalar Yasas\u0131'n\u0131n uygulama alan\u0131 yasa teklifindeki nesnel kriterlere göre e\u015fik bekçisi olarak tan\u0131mlanabilen büyük \u015firketlerle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda bir \u015firketin yasa kapsam\u0131nda e\u015fik bekçisi olarak nitelendirilmesi için 3 kriterin kümülatif olarak mevcut olmas\u0131 gerekmektedir. Bu kriterlere göre \u015firket,<\/p>\n – iç pazar\u0131 etkileyecek bir boyutta olmal\u0131d\u0131r. \u015eirketin Avrupa Ekonomik Alan\u0131'nda (EEA) son üç mali y\u0131l içinde 6,5 milyar Euro'ya e\u015fit veya üzerinde bir y\u0131ll\u0131k ciro elde etmesi veya ortalama piyasa kapitalizasyonu veya e\u015fde\u011fer adil piyasa de\u011ferinin son mali y\u0131lda en az 65 milyar Euro’ya ula\u015fmas\u0131 ve en az 3 AB üyesi devlete ana platform hizmeti (arama motorlar\u0131, sosyal a\u011f hizmetleri, belirli mesajla\u015fma hizmetleri, i\u015fletim sistemleri ve çevrimiçi arac\u0131l\u0131k hizmetleri gibi) sa\u011flamas\u0131 durumunda bu kriterin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n – Ticari kullan\u0131c\u0131lar için nihai tüketicilere yönelik önemli bir a\u011f geçidinin kontrolünü elinde bulundurmal\u0131d\u0131r. \u015eirketin, ayl\u0131k 45 milyondan fazla AB'de kurulmu\u015f veya yerle\u015fik aktif nihai son kullan\u0131c\u0131ya ve son mali y\u0131lda AB'de kurulmu\u015f 10.000'den fazla y\u0131ll\u0131k aktif ticari kullan\u0131c\u0131ya bir ana platform hizmeti vermesi halinde bu kriterin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir.<\/p>\n – Pazarda yerle\u015fik ve kal\u0131c\u0131 bir pozisyona sahip olmal\u0131d\u0131r. \u015eirketin son üç mali y\u0131l\u0131n her birinde di\u011fer iki kriteri kar\u015f\u0131lamas\u0131 durumunda bu kriter sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu nicel kriterlerin tümünün sa\u011flanmas\u0131 halinde söz konusu \u015firketin e\u015fik bekçisi oldu\u011fu kabul edilir. Ancak bu kriterlerin sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 hallerde dahi Komisyon’un, e\u015fik bekçilerini belirlemeye yönelik gerçekle\u015ftirdi\u011fi bir piyasa ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda, bir \u015firketin durumunu özel olarak de\u011ferlendirebilece\u011fi ve bu nitel de\u011ferlendirmeye dayal\u0131 olarak \u015firketin e\u015fik bekçisi olarak tan\u0131mlanmas\u0131na karar verebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n E\u015fik bekçisi olarak kabul edilmesi sonucunda \u015firketin 6 ay içerisinde, yasada uygulanmas\u0131 ve uygulanmamas\u0131 gerekenler olarak listelenen yükümlülüklerini faaliyetlerinde uygulamaya ba\u015flamas\u0131 beklenmektir. Bu yükümlülükler çerçevesinde e\u015fik bekçilerinin, <\/p>\n – Baz\u0131 durumlarda kendi hizmetleriyle birlikte üçüncü ki\u015fi hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n da çal\u0131\u015fmas\u0131na izin vermesi;<\/p>\n – Platformlar\u0131nda reklam veren \u015firketlere, platformun kendi performans ölçme araçlar\u0131na eri\u015fme imkan\u0131 ve reklamc\u0131lar ile yay\u0131nc\u0131lar\u0131n, platformda yay\u0131nlanan reklamlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde do\u011frulamalar\u0131 için gerekli bilgileri sa\u011flamas\u0131;<\/p>\n – Ticari kullan\u0131c\u0131lar\u0131n önerilerini geli\u015ftirmelerine ve e\u015fik bekçisine ait platform d\u0131\u015f\u0131nda da mü\u015fterileriyle sözle\u015fmeler yapmalar\u0131na izin vermesi;<\/p>\n – Ticari kullan\u0131c\u0131lara, bu kullan\u0131c\u0131lar\u0131n platformda gerçekle\u015ftirdikleri etkinlikler do\u011frultusunda elde edilen verilerine eri\u015fmesine imkan sa\u011flamas\u0131<\/p>\n beklenmektedir.<\/p>\n Bunlar\u0131n yan\u0131nda e\u015fik bekçisi \u015firketler Dijital Piyasalar Yasas\u0131 çerçevesinde art\u0131k,<\/p>\n – Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n önceden yüklemi\u015f olduklar\u0131 herhangi bir yaz\u0131l\u0131m veya uygulamay\u0131 kald\u0131rmas\u0131n\u0131 isteyemeyecek;<\/p>\n – Ticari kullan\u0131c\u0131lardan elde ettikleri verileri bu kullan\u0131c\u0131larla rekabet etmek amac\u0131yla kullanamayacak;<\/p>\n – Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n e\u015fik bekçisine ait platform d\u0131\u015f\u0131nda edindikleri hizmetlere eri\u015fimini k\u0131s\u0131tlayamayacakt\u0131r.<\/p>\n E\u015fik bekçisi \u015firketlerin bu kurallara uymamas\u0131 halinde Komisyon’un, \u015firketin dünya çap\u0131ndaki toplam y\u0131ll\u0131k cirosunun %10'una kadar para cezas\u0131na ve \u015firketin toplam y\u0131ll\u0131k cirosunun %5'ine kadar periyodik ceza ödemelerine karar verebilece\u011fi düzenlenmi\u015ftir. Kurallar\u0131n sistematik olarak ihlal edilmesi durumunda ise Komisyon’a bu yapt\u0131r\u0131mlara ek birtak\u0131m çözümler getirme yetkisi verilmi\u015ftir. Yasaya uyumun sa\u011flanmas\u0131 için gerekli olmas\u0131 ve e\u015fit derecede etkili bir alternatif çözümün bulunmamas\u0131 durumunda e\u015fik bekçisinin \u015firketin tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 (malvarl\u0131klar\u0131, fikri mülkiyet haklar\u0131 veya markalar gibi) satmak zorunda b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gibi yap\u0131sal çözümler de bu yetki kapsam\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Komisyon taraf\u0131ndan insan haklar\u0131na sayg\u0131, özgürlük, demokrasi, e\u015fitlik ve hukukun üstünlü\u011fü gibi Avrupa Birli\u011fi temel de\u011ferlerini esas alan bu yeni düzenlemelerin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n, arac\u0131 platformlar\u0131n ve kamu otoritelerinin haklar\u0131n\u0131 ve sorumluluklar\u0131n\u0131 yeniden dengeleyece\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda yasa teklifinin Avrupa Demokrasi Eylem Plan\u0131n\u0131 tamamlayarak demokrasileri daha dayan\u0131kl\u0131 hale getirme amac\u0131na katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 dü\u015fünülmektedir.<\/p>\n Yasa teklifinin Avrupa Parlamentosu ve üye devletler taraf\u0131ndan ola\u011fan yasama sürecinde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 akabinde kabul edilmesi halinde nihai metin do\u011frudan Avrupa Birli\u011fi genelinde geçerli olacakt\u0131r.<\/p>\n \u015eafak Herdem, Nihan Ünal<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"