Bir milyardan fazla indirme ile TikTok (önceki ad\u0131yla Musical.ly) popüler kültürün en çekici sosyal medya platformlar\u0131ndan biri haline geldi. Uygulaman\u0131n popülerli\u011fi küresel olarak yay\u0131ld\u0131kça, devletlerin denetimine tak\u0131lmas\u0131 da kaç\u0131n\u0131lmaz oldu ve birçok benzeri gibi TikTok da veri güvenli\u011fi ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma yönelik endi\u015felerin farkl\u0131 yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ulusal güvenlik yasa ve politikalar\u0131na temas eden yönleriyle mercek alt\u0131na al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
ABD Perspektifi: Ulusal Güvenlik için Büyük Tehdit<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Çin Halk Cumhuriyeti (“Çin”) ve Amerika Birle\u015fik Devletleri (“ABD”) aras\u0131ndaki ekonomik sava\u015f\u0131n yans\u0131malar\u0131, zaman zaman yapt\u0131r\u0131mlar veya ihracat düzenlemeleri gibi farkl\u0131 konular üzerinde do\u011frudan etkisini göstermektedir. TikTok, Çin'deki geli\u015ftiriciler taraf\u0131ndan olu\u015fturulmas\u0131 ve hassas bilgilere eri\u015fim yetkisi olan veya ileride olabilece\u011fi ön görülen ABD devlet çal\u0131\u015fanlar\u0131 bilgilerinin if\u015fa edilebilece\u011fi veya tehlikeye girebilece\u011fi dü\u015fünülerek, baz\u0131 ABD yetkilileri taraf\u0131ndan potansiyel bir güvenlik tehdidi olarak görülmektedir.<\/p>\n <\/p>\n ABD yetkili makamlar\u0131 taraf\u0131ndan konuya ili\u015fkin al\u0131nan aksiyonlardan biri, ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, ABD Donanmas\u0131 ve ABD Ordusu çal\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n konum verileri veya arama motoru geçmi\u015fi gibi günlük etkinliklerine dair verilerinin toplanmas\u0131 ve ulusal güvenli\u011fe ili\u015fkin olabilecek bu verilerin if\u015fa edilmesi yahut espiyonaj amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 ihtimaliyle çal\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 uygulamay\u0131 indirmekten veya kullanmaktan kaç\u0131nmaya davet etmesi oldu. Ek olarak 12 Mart 2020 tarihinde Senatör Josh Hawley, devlet taraf\u0131ndan hükümet çal\u0131\u015fanlar\u0131na tahsis edilen (\u015fu anda hükümet çal\u0131\u015fan\u0131 olarak görev yapmayanlar ancak ileride yapabilecek olanlar dahil) mobil cihazlarda ilgili uygulaman\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n ve indirilmesinin yasaklanmas\u0131 gerekti\u011fini ileri süren “No TikTok on Government Devices Act” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131 senatoya sundu.<\/p>\n <\/p>\n Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131mc\u0131 Düzenlemeleri<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n Amerika Birle\u015fik Devletleri Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131m Komitesi (“CFIUS”), TikTok’un ana \u015firketi ByteDance’in 2018 y\u0131l\u0131nda Amerikan \u015firket Musical.ly’i sat\u0131n al\u0131rken CFIUS’tan izin almamas\u0131 nedeniyle TikTok hakk\u0131nda bir soru\u015fturma ba\u015flatt\u0131. Bu durumun stratejik aç\u0131dan önemli ABD’li \u015firketlerin, ABD vatanda\u015f\u0131 olmayanlar taraf\u0131ndan kontrolüne yol açan ticari i\u015flemler üzerinde denetim ve kontrol yetkisine sahip CFIUS’un, ByteDance ile Musical.ly (\u015fu anda TikTok) birle\u015fmesinin geri almas\u0131na yönelik i\u015flemler tesis edebilece\u011fi \u015feklinde de\u011ferlendirmelere konu olmaktad\u0131r. Birle\u015fmenin geri al\u0131nmas\u0131n\u0131 takiben sat\u0131ma karar verilmesi hali ise CFIUS’un ilk defa Çin merkezli bir \u015firketin hisselerinin sat\u0131m\u0131 yönünde aksiyon ald\u0131\u011f\u0131 ilk karar olmayacakt\u0131r. Nitekim CFIUS daha öncesinde ulusal güvenlik riski te\u015fkil etti\u011fi gerekçesiyle Amerikan randevu uygulamas\u0131 Grindr’\u0131n Çin merkezli Kunlun Tech taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u015flemini geri alarak, \u015firketin tekrar sat\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015fti. Ayn\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar ByteDance’\u0131n Çin hükümeti ile yak\u0131n ili\u015fkisi sebebiyle TikTok’a da uygulanabilme ihtimali seyretmektedir. Nitekim ByteDance’\u0131n Çin devleti ait bir medya grubu ile ortak giri\u015fim ili\u015fkisi içerisinde olmas\u0131 devlet ile yak\u0131n ili\u015fki içerisinde olmas\u0131na sebep olmakta ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ulusal güvenlik tehditleri ba\u011flam\u0131ndaki endi\u015feleri artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir.<\/p>\n <\/p>\n \u0130stihbarat Faaliyeti Yükümlülükleri<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n ABD yetkili mercileri taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda TikTok’a ana kurulu\u015fu olan ByteDance’in tabi oldu\u011fu hukuki yükümlülüklerin olu\u015fturdu\u011fu güvenlik endi\u015feleri sebebiyle soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Çin Milli \u0130stihbarat Kanunu hükümlerine tabi olan ByteDance, Çin devleti taraf\u0131ndan yürütülen istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda sahip oldu\u011fu uygulamalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile toplanan, kullan\u0131c\u0131lara ait konum, resim ve biyometrik vb. verilerin aktar\u0131m\u0131n\u0131 gerektirecek \u015fekilde i\u015fbirli\u011fi yapmaya zorlanabilecek hukuki duruma konudur.<\/p>\n Konuya ili\u015fkin olarak her ne kadar 5 Kas\u0131m 2019 tarihinde TikTok taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan bir bildiri ile, ABD vatanda\u015flar\u0131n\u0131n verilerine yaln\u0131zca ABD vatanda\u015f\u0131 olan TikTok çal\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan eri\u015filebildi\u011fi ve bu verilerin i\u015flenmesinin Çin kanunlar\u0131na tabi olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f olsa da ABD hükümet yetkilileri taraf\u0131ndan bu aç\u0131klama milli güvenli\u011fe ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131 gidermeye yeterli görülmemi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n Avrupa Veri Koruma Kurulu Görev Grubu Kuruyor<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n 10 Haziran 2020 tarihinde Avrupa Veri Koruma Kurulu (“AVKK”) otuz birinci genel kurulu s\u0131ras\u0131nda “potansiyel eylemleri koordine etmek ve TikTok’un AB çap\u0131nda i\u015fleme faaliyetleri ve uygulamalar\u0131 hakk\u0131nda daha kapsaml\u0131 bir genel bak\u0131\u015f elde etmek<\/em>” amac\u0131yla bir görev grubu kurulmas\u0131na karar verdi\u011fini duyurdu. AVKK ilgili karar\u0131 öncesinde, Hollanda Veri Koruma Otoritesi de 8 May\u0131s 2020 tarihinde TikTok’u küçüklerin ki\u015fisel verilerinin i\u015flenmesi çerçevesinde inceleyece\u011fini duyurmu\u015ftu.<\/p>\n <\/p>\n Ki\u015fisel Verilerin Üçüncü Bir Ülkeye Aktar\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n Yukar\u0131da bahsedildi\u011fi üzere, TikTok’un tabi oldu\u011fu hukuki düzenlemeler uygulama kapsam\u0131nda i\u015flenen tüm ki\u015fisel verilerin yurtd\u0131\u015f\u0131na aktar\u0131lmas\u0131na yol açabilecektir. 2016\/679 say\u0131l\u0131 Genel Veri Koruma Tüzü\u011fü (“GVKT”) uyar\u0131nca, ki\u015fisel veriler Avrupa Birli\u011fi\/Avrupa Ekonomik Alan\u0131’n\u0131n yetki alan\u0131na tabi olan bir veri sorumlusu taraf\u0131ndan üçüncü bir ülkeye veya uluslararas\u0131 bir kurulu\u015fa ancak ilgili ki\u015fi haklar\u0131 çerçevesinde yeterli veri koruma düzeyinin sa\u011flanmas\u0131 halinde aktar\u0131labilir.<\/p>\n <\/p>\n Ek olarak, Çin’e veri aktar\u0131m\u0131n\u0131 gerektirebilecek olan ilgili hukuki yükümlülüklerin uygulama üzerinden toplanan ki\u015fisel verilerin Çin’de bulunan kamu kurulu\u015flar\u0131na aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmesi halinde, ilgili aktar\u0131m ve takip eden i\u015fleme faaliyeti ilgili ki\u015filere GVKT m. 13 ve 14 uyar\u0131nca gerekli bilgi sa\u011flanmadan yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Çocuklar\u0131n\u0131n Ki\u015fisel Verilerinin \u0130\u015flenmesi<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n Hiç \u015füphesiz ki çocuklar, veri i\u015fleme faaliyetlerinin bar\u0131nd\u0131rd\u0131klar\u0131 riskler bak\u0131m\u0131ndan yeti\u015fkinlere nazaran daha az fark\u0131ndal\u0131\u011fa sahip olduklar\u0131ndan ki\u015fisel verilerinin toplanmas\u0131 ve i\u015flenmesi halinde daha özel ve detayl\u0131 bir veri koruma mekanizmas\u0131na ihtiyaç duymaktad\u0131rlar. TikTok, birçok sosyal medya platformu gibi, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n uygulama kapsam\u0131nda ki\u015fisel verilerinin i\u015flenmesine ili\u015fkin yasal olarak r\u0131za verebilmeleri için öngörülen ulusal ya\u015f gerekliliklerini kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade eden bir \u015fart ve ko\u015fullar metnini kabul etmelerini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu tür \u015fartlar ve ko\u015fullar\u0131n ek yeterli güvenceler sa\u011flanmadan uygulamay\u0131 kullanabilmek için kullan\u0131c\u0131lara dayat\u0131lmas\u0131n\u0131n, GVKT kapsam\u0131nda tasar\u0131mdan ve ba\u015flang\u0131çtan itibaren (Data protection by design and by default<\/em>) verilerin korunmas\u0131n\u0131 gerektiren veri koruma ilkelerini kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 belirsizdir. Bu do\u011frultuda an\u0131lan soru\u015fturmalar\u0131n gelecek aylarda sonuçlanmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Soru\u015fturmalar\u0131n Öncesi<\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n 2019 y\u0131l\u0131nda TikTok, Çocuklar\u0131n Gizlili\u011finin Çevrimiçi Korunmas\u0131 Yasas\u0131<\/em> çerçevesinde küçüklerin verilerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak toplanmas\u0131 ve on üç ya\u015f\u0131ndan küçüklerin ad\u0131, soyad\u0131, e-posta adresi gibi ki\u015fisel verilerinin toplanmas\u0131ndan önce ebeveynlerin r\u0131zas\u0131n\u0131n al\u0131nmamas\u0131na ili\u015fkin iddialar üzerine aç\u0131lan soru\u015fturma kapsam\u0131nda, ABD Federal Ticaret Komisyonu ile tazminat ödeme konusunda anla\u015farak uzla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n <\/p>\n Benzer \u015fekilde Bilgi Komisyonu Ofisi taraf\u0131ndan da 2019 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 perspektifle TikTok’a kar\u015f\u0131 soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu geli\u015fmeleri takiben TikTok taraf\u0131ndan “ya\u015f kap\u0131s\u0131” olarak adland\u0131r\u0131lan önlem mekanizmas\u0131 devreye sokulmu\u015f ve hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flenen ki\u015fisel veriler platformdan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n <\/p>\n \u015eafak Herdem, Asl\u0131 Naz Ünlü, Deniz Çelikkaya<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"