Yat\u0131r\u0131m\u0131n alt\u0131nda yatan temel sebeplerden biri, az geli\u015fmi\u015f veya geli\u015fmekte olan ülkelerin sermaye zengini bat\u0131l\u0131 \u015firketlerden sermaye ithal etme ihtiyac\u0131d\u0131r. Burada kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir fayda söz konusudur. Zira ev sahibi ülkeye yat\u0131r\u0131m yapan \u015firket, yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131n, belki de kendi ülkesine nazaran, daha kolay geri dönü\u015fünü alabilecek, hatta ev sahibi ülkenin sunmu\u015f oldu\u011fu te\u015fvik ve vergi indirimlerinden yararlanarak, kendi ülkesinde ödeyece\u011fi vergilerden kurtulacakt\u0131r. Ayr\u0131ca özellikle az geli\u015fmi\u015f ülkelerdeki ucuz i\u015fçi ve yüksek oranda hammadde zenginli\u011fi, bu ülkeleri yabanc\u0131 \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan cazip hale getirmektedir. Ev sahibi ülke de yabanc\u0131 paray\u0131 ülkesine çekerek ekonomisinin büyümesini ve istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131 bir ülkeye baz\u0131 pozitif ve negatif etkileri olabilir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n bir ülkeye(az geli\u015fmi\u015f veya geli\u015fmekte olan) yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131n\u0131n; ev sahibi ülkedeki ekonomik istikrar\u0131n artmas\u0131, kar ve vergi al\u0131m oranlar\u0131n\u0131n yükselmesi, muhtemelen daha geli\u015fmi\u015f bir ülkeden gelen yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n az geli\u015fmi\u015f veya geli\u015fmekte olan ev sahibi ülkeye teknolojisini de beraberinde getirmesi ve bu durumun yerli rakipleri te\u015fvik etmesi gibi önemli ölçüde olumlu etkileri vard\u0131r. Bunun yan\u0131nda, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ev sahibi ülkedeki belirli bir sektörde yo\u011funla\u015fmas\u0131 yerli yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n art\u0131k o sektörde yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131n\u0131 imkâns\u0131z hale getirmesi ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n baz\u0131 olumsuz hamlelerle ülkede sosyal anlamda huzursuzlu\u011fa sebep olmas\u0131 da yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131n olumsuz etkileri olarak gösterilebilir.<\/p>\n
Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 penceresinden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131m, ülkenin sosyal yap\u0131s\u0131, siyasi ve ekonomik istikrar\u0131n\u0131n bozuklu\u011fu yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n risklerinin de ayn\u0131 oranda artmas\u0131na sebep oldu\u011funu görüyoruz. Örne\u011fin, yat\u0131r\u0131m yap\u0131lacak hedef ülkede siyasi karga\u015fa, ayaklanma, sava\u015f tehdidi ve millile\u015ftirme-kamula\u015ft\u0131rma gibi durumlar varsa yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 dü\u015fünen yabanc\u0131 ya yat\u0131r\u0131mdan vazgeçer ya da risk-kazanç tablosunu ona göre çizer. Bu ba\u011flamda, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar özellikle az geli\u015fmi\u015f veya geli\u015fmekte olan ülkelerde yapacaklar\u0131 risklere ili\u015fkin bir güvence aramakta ve güvence ihtiyac\u0131n\u0131 büyük oranda ulusal veya uluslararas\u0131 politik risk sigortalar\u0131ndan gidermektedirler.<\/p>\n
Siyasi risk kavram\u0131, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, ticari riskleri içermeyen, yabanc\u0131 bir yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131 hedef ülkedeki hükümet politikalar\u0131 ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak o ülkedeki i\u015f yap\u0131s\u0131n\u0131n, ikliminin etkilenmesi ile yat\u0131r\u0131mc\u0131 \u015firketleri k\u0131smen ya da tamamen kazanç kaybetmelerine neden olan veya olmas\u0131 muhtemel olaylard\u0131r. Bu riskin yüksek oranda olmas\u0131 halinde, özellikle uzun vadede geri dönü\u015f getirebilecek bir yat\u0131r\u0131m yapan yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n kar beklentilerinin en aza dü\u015fmesi hatta zarara u\u011framas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n
Siyasi risk kavram\u0131n\u0131 biraz daha özelle\u015ftirmek gerekirse, uluslararas\u0131 anlamda siyasi riskin kabul görmü\u015f birkaç türü oldu\u011funu görürüz. Bunlar, kamula\u015ft\u0131rma-el koyma, döviz transferinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, ev sahibi ülkenin yat\u0131r\u0131mc\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 sözle\u015fmeyi ihlal etmesi veya<\/p>\n
tan\u0131mamas\u0131 ve ev sahibi ülkenin belli yat\u0131r\u0131mc\u0131ya kar\u015f\u0131 sürekli olarak siyasi \u015fiddet uygulamas\u0131 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir.Yukar\u0131da belirtilen bu siyasi riskler asl\u0131nda sadece az geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan ülkelerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan riskler de\u011fildir. Günümüzde Almanya, Fransa, ABD gibi geli\u015fmi\u015f ülkelerde de baz\u0131 siyasi risklerin ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n kar beklentisinin risk alt\u0131na girdi\u011fini görmekteyiz. \u0130\u015fte bu ebeplerden dolay\u0131, siyasi risklerin güvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 sorunu uluslararas\u0131 anlamda bir sorun haline gelmi\u015f ve ülkeleri bu sorunu çözmeye itmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, y\u0131llardan beri yap\u0131lan giri\u015fimlerin bir sonucu olarak bugün en etkili koruma (garanti) mekanizmas\u0131 olan Dünya Bankas\u0131 bünyesindeki MIGA(Multilateral Investment Guarantee Agency – Çok Tarafl\u0131 Yat\u0131r\u0131m Garanti Kurumu) hayata geçirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Günümüzde çok tarafl\u0131 yat\u0131r\u0131m sözle\u015fmelerine nazaran iki ülke aras\u0131nda yap\u0131lan ve sadece iki ülkenin talep ve çekincelerini öngören iki tarafl\u0131 yat\u0131r\u0131m anla\u015fmalar\u0131n çok daha yayg\u0131n oldu\u011fu söylenebilir. Dünya Bankas\u0131(World Bank) ve OECD (The Organization for Economic Co-operation and Development – Ekonomik Kalk\u0131nma ve \u0130\u015fbirli\u011fi Örgütü)gibi uluslararas\u0131 organizasyonlar y\u0131llard\u0131r tüm ülkelerin benimseyece\u011fi ortak bir “çok tarafl\u0131 yat\u0131r\u0131m anla\u015fmas\u0131” yürürlü\u011fe koymay\u0131 amaçlam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak yo\u011fun çabalara ra\u011fmen ülkelerin ortak bir paydada bulu\u015famamas\u0131 sebebiyle bu çal\u0131\u015fma her seferinde rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Her ne kadar ülkeler ortak bir “çok tarafl\u0131 yat\u0131r\u0131m anla\u015fmas\u0131” hususunda birle\u015fememi\u015f olsa da bu durum yat\u0131r\u0131m sigorta anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fip güçlenmesine engel te\u015fkil etmemi\u015f, bilakis bu tür sigortalar birçok ülke taraf\u0131ndan desteklenmi\u015ftir. Örne\u011fin ABD, Japonya, Avustralya, Almanya, \u0130talya, \u0130sveç gibi geli\u015fmi\u015f ülkeler bu konularda yasal düzenlemeler yapmaya yönelmi\u015f ve bu yasal düzenlemeler ile bu ülkeler kendi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131 korumaya alm\u0131\u015flard\u0131r. (Türkiye’nin ise yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131 korumaya yönelik kendi ulusal sigorta program\u0131 bulunmamaktad\u0131r.). Ancak ulusal kurulu\u015flar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 koruma s\u0131n\u0131rl\u0131 bir koruma olarak kald\u0131\u011f\u0131ndan tam olarak isteneni vermemi\u015f, bu nedenle ülkelerin ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n uluslararas\u0131 anlamda koruma aray\u0131\u015flar\u0131 devam etmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda çok tarafl\u0131 bir yat\u0131r\u0131m garanti kurulu\u015funun meydana getirme çabas\u0131 sonucu, Dünya Bankas\u0131 bünyesindeki MIGA’i (Multilateral Investment Guarantee Agency – Çok Tarafl\u0131 Yat\u0131r\u0131m Garanti Kurumunu) do\u011furmu\u015ftur. MIGA’in amac\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ev sahibi ülkelerde siyasi risk sigortas\u0131 sa\u011flamak, ev sahibi ülkenin ekonomisinin geli\u015fmesini desteklemek ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 yat\u0131r\u0131ma te\u015fvik etmektir.<\/p>\n
MIGA geli\u015fmekte olan ülkelerin 1980’lerden sonra kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 d\u0131\u015f borç sorununu çözmek ve bu ülkelere giden yabanc\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndaki yava\u015flamaya engel olmak için kurulmu\u015ftur. MIGA, üyesi olan ülkelerin geli\u015fmekte olan ülkelerde gerçekle\u015ftirdikleri yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yukar\u0131da belirtilen siyasi risklere kar\u015f\u0131 garantiye almaktad\u0131r. Kurulu\u015f, kabul etti\u011fi riskler neticesinde yat\u0131r\u0131mc\u0131 nezdinde bir zarar meydana gelirse bu zarar\u0131 tazmin etmeyi taahhüt etmektedir. Tazmin etti\u011fi bu zarar için de zarar\u0131n meydana gelmesinde rolü olan ev sahibi ülkeye rücu etmektedir. Bunun yan\u0131nda, Kurulu\u015f sigorta \u015firketlerinden farks\u0131z olarak, garanti al\u0131nmas\u0131 talep edilen yat\u0131r\u0131m projesini detayl\u0131 bir \u015fekilde gözden geçirmekte, projenin risklerini analiz ederek ev sahibi ülke politikalar\u0131 ile ne kadar paralel oldu\u011funu incelemektedir.<\/p>\n
MIGA, tüzel ki\u015fili\u011fi haiz ve finansal olarak Dünya Bankas\u0131’ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kurulu\u015ftur. Bu nedenle, MIGA sözle\u015fmelere taraf olabilir, menkul-gayrimenkul al\u0131p satabilmektedir.<\/p>\n
MIGA garantilerinden yararlanacak olan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n, Kurulu\u015f taraf\u0131ndan belirlenen uygunluk kriterlerini ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Bu kriterler üye devletlerin üye olabilmek için imzalad\u0131\u011f\u0131 MIGA Sözle\u015fmesinde belirlenmi\u015ftir. Bunlar sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131, sermaye kredileri, do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar, bunlar d\u0131\u015f\u0131nda kalan di\u011fer yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m türleri ve sermeye yat\u0131r\u0131m\u0131 niteli\u011finden olmayan yat\u0131r\u0131m türleri olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
MIGA garantisi kapsam\u0131nda olan riskler sadece siyasi risklerdir. Yani kapsanan risklerde kesin surette ticari bir risk olmamal\u0131, risk nitelik itibariyle tamamen politik olmal\u0131d\u0131r. MIGA dört siyasi riski garanti alt\u0131na almaktad\u0131r. Ancak ev sahibi ülkedeki devalüasyon ve paran\u0131n de\u011fer kaybetmesi gibi riskler garanti kapsam\u0131na dahil de\u011fildir, zira bu riskler ticari nitelikte risklerdir. MIGA Sözle\u015fmesi madde 11’e göre garanti alt\u0131na al\u0131nan siyasi riskler;<\/p>\n
Her ne kadar MIGA Sözle\u015fmesi 11.madde, garanti alt\u0131na al\u0131nan riskleri bu \u015fekilde s\u0131ralam\u0131\u015fsa da garanti kapsam\u0131nda kalan di\u011fer siyasi riskler de mevcuttur. Terörizm, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 hedef alan kaç\u0131r\u0131lma olaylar\u0131, siyasi grev, sabotaj vb durumlar garanti kapsam\u0131na dâhil edilmektedir.<\/p>\n
MIGA’in yönetim kurulu Direktörler Kurulu’dur. Direktörler Kurulu (Kurul) Kurulu\u015fun genel faaliyetlerinden sorumlu organ\u0131d\u0131r. Guvernörler Konseyi(Konsey) ise her üye ülkenin kendi atad\u0131\u011f\u0131 temsilcisinden veya yoklu\u011funda onu temsil edecek vekilinden olu\u015fmaktad\u0131r. Konsey MIGA’n\u0131n en yetkili organ\u0131d\u0131r. Ülkelerin toplam hissedeki hisse miktarlar\u0131na göre kurul üyesi ile temsil edilme haklar\u0131 vard\u0131r. Buna göre de hisse miktar\u0131 az olan ülkeler bir araya gelerek ancak 1 kurul üyesi ile temsil edilmektedir. MIGA’e 1988 y\u0131l\u0131nda kat\u0131lm\u0131\u015f olan Türkiye’nin MIGA içerisindeki oy gücü % 0.48’dir. Bu nedenle, Belçika, Macaristan, Çek Cumhuriyeti,<\/p>\n
<\/p>\n
Slovak Cumhuriyeti, Slovenya, Lüksemburg, Kosova, Belarus ve Avusturya’n\u0131n bulundu\u011fu grup içerisinde yer al\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yat\u0131r\u0131m\u0131n alt\u0131nda yatan temel sebeplerden biri, az geli\u015fmi\u015f veya geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sermaye zengini bat\u0131l\u0131 \u015firketlerden sermaye ithal etme ihtiyac\u0131d\u0131r. Burada kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir fayda s\u00f6z konusudur.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisisel-veri","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1186"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7834,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1186\/revisions\/7834"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}