{"id":1183,"date":"2014-04-16T00:00:00","date_gmt":"2014-04-16T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/herdemlaw.com\/?p=1183"},"modified":"2025-04-07T13:03:25","modified_gmt":"2025-04-07T13:03:25","slug":"turkiye-39-de-enerji-ticareti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/explore\/turkiye-39-de-enerji-ticareti\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye’de Enerji Ticareti"},"content":{"rendered":"

Enerjinin üretimi veya ithalat\u0131 kadar, ithal edilen veya üretilen enerjinin de serbest piyasa ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda pazarlanmas\u0131 büyük bir önem arz etmektedir. Türkiye enerji sektörünün rekabete aç\u0131lmas\u0131 ve tamamen serbestle\u015fmesi yönünde gerek yasal, gerekse mali yönden birçok ad\u0131m at\u0131lmaktad\u0131r. Özellikle do\u011falgaz ve elektrik piyasas\u0131 faaliyetlerinde özel hukuk tüzel ki\u015filerinin paylar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, ba\u015fta da\u011f\u0131t\u0131m olmak üzere di\u011fer birçok piyasa faaliyetinde kamu tüzel ki\u015filerinin özelle\u015ftirilmesi, lisanss\u0131z elektrik üretiminde ya\u015fanan geli\u015fmeler enerji piyasas\u0131n\u0131n serbestle\u015fmesinde önemli rol oynamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Elektrik ve Do\u011falgaz Piyasalar\u0131nda Tedarik Ko\u015fullar\u0131<\/span><\/strong><\/h2>\n

Enerjinin toptan ve perakende sat\u0131\u015f\u0131 faaliyeti, tedarik lisans\u0131 çerçevesinde mevzuat\u0131n öngördü\u011fü ko\u015fullar\u0131 ta\u015f\u0131yan ki\u015filerce yürütülebilir. Gerek do\u011falgaz piyasas\u0131nda, gerekse elektrik piyasas\u0131nda enerjinin tedariki özel hukuk tüzel ki\u015fileri taraf\u0131ndan yerine getirilmektedir. Tedarik lisans\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 süreci yeni mevzuatla h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsa da, bu süreçte ve ba\u015fvuru öncesinde dikkat edilmesi gereken özellikle bu piyasa faaliyetini yürütecek olan \u015firketin türü, \u015firket ana sözle\u015fmelerinde yer almas\u0131 gereken hususlar, \u015firketin asgari sermayesinin yine mevzuatta belirtilen asgari sermaye olmas\u0131 ve gerek lisans ba\u015fvurusunda, gerekse lisans\u0131n süresinin uzat\u0131lmas\u0131nda kanun ve yönetmelik taraf\u0131ndan belirlenen sürelerin göz önünde bulundurulmas\u0131 gibi hususlard\u0131r. Bu ba\u011flamda \u015firketin, mevzuat\u0131n öngördü\u011fü asgari sermayeye ula\u015fmam\u0131\u015f ise \u015firketin sermaye art\u0131r\u0131m\u0131 yoluna gitmesi dahi gerekebilir. Bu durumda Türk Ticaret Kanunu'nun öngördü\u011fü ko\u015fullar ve usuller gündeme gelecektir.<\/span><\/p>\n

Tüm bu ön ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan \u015firketin lisans ba\u015fvurusunu sonuçland\u0131rmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, piyasa faaliyetini yürütmesi s\u0131ras\u0131nda da baz\u0131 yükümlülükleri yerine getirmesi gerekiyor. Do\u011falgaz piyasas\u0131nda mevzuat bir yandan tedarikçinin, yeterli depolama kapasitesine sahip oldu\u011funu ispatlama yükümlülü\u011fünü getirirken, bir yandan da  lisans sahibi \u015firketin sat\u0131\u015f yapabilece\u011fi miktar\u0131n EPDK taraf\u0131ndan her y\u0131l belirlenen miktar\u0131 geçemeyece\u011fini düzenlemektedir. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda tedarik lisans\u0131 sahibi, serbest tüketicilere, da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine, ihracatç\u0131 \u015firketlere ve di\u011fer toptan sat\u0131\u015f \u015firketlerine sat\u0131\u015f yapabilecektir.<\/span><\/p>\n

Elektrik piyasas\u0131 incelendi\u011finde ise, üretim \u015firketleri ile tedarik lisans\u0131 sahibi kamu veya özel hukuk tüzel ki\u015fileri ilgili lisansa sahip olduklar\u0131 takdirde serbest tüketicilere toptan veya perakende elektrik enerjisi sat\u0131\u015f\u0131 ve di\u011fer lisans sahipleriyle elektrik enerjisi ve\/veya kapasitesi ticareti yapabildikleri görülür.  Burada da do\u011falgaz piyasas\u0131nda oldu\u011fu gibi piyasa k\u0131s\u0131t\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130thal Edilen Do\u011falgaz\u0131n Pazarlanmas\u0131<\/span><\/strong><\/h2>\n

Türkiye'de do\u011falgaz üretimi s\u0131n\u0131rl\u0131 ancak do\u011falgaz talebi oldukça fazla oldu\u011fundan, do\u011falgaz\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fi\u015fik ülkelerden ithal edilerek yurt içinde pazarlanmas\u0131 söz konusu olmaktad\u0131r. Burada gündeme gelecek soru, s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f do\u011falgaz ("LNG") \u015feklinde veya boru hatt\u0131 yoluyla  gaz\u0131n ithal edilmesi ve yurt içinde bu gaz\u0131n nas\u0131l piyasaya sunulaca\u011f\u0131d\u0131r. Gerek mevzuatta LNG ithalat\u0131 için baz\u0131 ko\u015fullar\u0131n hafifletildi\u011fi, gerekse LNG'nin do\u011falgaza alternatif olarak daha güvenilir ve daha temiz oldu\u011fu ve depolama kolayl\u0131klar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 takdirde, LNG ticaretinin geli\u015ftirilmesinin önemi fark edilecektir.<\/span><\/p>\n

Türk ve Avrupa Birli\u011fi Hukuku'nda Serbest Tüketici Kavram\u0131<\/span><\/strong><\/h2>\n

Serbest tüketici kavram\u0131 Türkiye elektrik piyasas\u0131na ilk olarak 2001 y\u0131l\u0131nda yürürlü\u011fe girmi\u015f olan 4628 Say\u0131l\u0131 Elektrik Kanunu ile girmi\u015ftir. Avrupa Birli\u011fi'nde, yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz elektrik piyasas\u0131n\u0131n rekabete aç\u0131lma süreci kapsam\u0131nda, serbest tüketici kavram\u0131 ilk olarak 96\/92 EC say\u0131l\u0131 yönergede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve bu yönergede serbest tüketici olman\u0131n ko\u015fullar\u0131 düzenlenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Serbest tüketici, ilgili mevzuatta yer alan tan\u0131m\u0131na göre Enerji Piyasas\u0131 Düzenleme Kurulu taraf\u0131ndan belirlenen elektrik enerjisi miktar\u0131ndan daha fazla tüketimde bulunmas\u0131 veya iletim sistemine do\u011frudan ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle tedarikçisini seçme serbestisine sahip gerçek veya tüzel ki\u015fidir. Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu'nda serbest tüketici olabilmek için her y\u0131l 31 Ocak tarihinde kadar Kurul taraf\u0131ndan belirlenen limitin üzerinde elektrik enerjisi tüketimi yapmak ko\u015fulu bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla serbest tüketici,<\/span><\/p>\n

Kurul taraf\u0131ndan belirlenen elektrik enerjisi miktar\u0131n\u0131n (serbest tüketici limiti) üzerinde elektrik tüketiminde bulunan veya<\/span><\/p>\n

\u0130letim sistemine do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olmas\u0131 nedeniyle tedarikçisini serbestçe seçebilen gerçek veya tüzel ki\u015fidir.<\/span><\/p>\n

Benzer \u015fekilde do\u011falgaz piyasas\u0131nda da serbest tüketici, belirli bir limitin üzerinde do\u011falgaz sat\u0131n alan tüketicileri ifade etmektedir.<\/span><\/p>\n

Serbest Tüketici Limiti<\/span><\/strong><\/h2>\n

Elektrik piyasas\u0131nda serbest tüketici limiti her y\u0131l ocak ay\u0131nda Kurul taraf\u0131ndan yay\u0131nlanmakta olup, bu limit 2014 y\u0131l\u0131nda 4500 KW olarak belirlenmi\u015ftir. Bu oran, 96\/92\/EC numaral\u0131 yönergede belirtilen sürelerde dü\u015fürülecek \u015fekilde 40 GW olarak belirlenmi\u015ftir. Böylece, daha çok say\u0131da serbest tüketicinin olmas\u0131 amaçlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yönerge ile belirtilen limitler, Avrupa Birli\u011fi'nin 2003\/54 EC say\u0131l\u0131 yönergesi ile tamamen kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve 2004 y\u0131l\u0131nda konut d\u0131\u015f\u0131 tüketiciler ve 2007 y\u0131l\u0131nda ise tüm tüketiciler tedarikçilerini seçme serbestisine kavu\u015fmu\u015ftur. Böylelikle Avrupa Birli\u011fi'nde elektrik piyasas\u0131 büyük bir oranda rekabete aç\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130lgili mevzuat hükümlerince, bir önceki takvim y\u0131l\u0131nda tüketimi bu limitin serbest tüketici, yeniden bu limite ula\u015f\u0131ncaya kadar yeni ikili anla\u015fmaya giremez, mevcut ikili anla\u015fmas\u0131n\u0131n süresini uzatamaz ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde elektrik enerjisi sat\u0131n al\u0131r. Bu limitin 2015 y\u0131l\u0131nda tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ise gerek serbest tüketici aç\u0131s\u0131ndan, gerekse tedarikçi aç\u0131s\u0131ndan bu limitin alt\u0131nda kalma halinde olu\u015fmas\u0131 olas\u0131 bu durumu önleyecektir.<\/span><\/p>\n

Serbest tüketici limitinin s\u0131f\u0131rlanmas\u0131, tüm tüketicilerin herhangi bir fark gözetilmeksizin tedarikçilerini serbestçe seçebilmeleri ve tedarikçilerin de aralar\u0131nda rekabetin artaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. \u0130lgili mevzuata göre de, serbest tüketicinin kendi tedarikçisini seçebilme serbestisine hiçbir surette müdahale edilemez. Dolay\u0131s\u0131 ile, tüketici, kendi bölgesinde olmayan bir tedarikçiden de elektrik enerjisini sat\u0131n alabilecektir.<\/span><\/p>\n

Serbest tüketici limitinin dü\u015fürülmesi, do\u011falgaz piyasas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan da hedeflenen bir husustur. Do\u011falgaz piyasas\u0131nda Enerji Piyasas\u0131 Düzenleme Kurulu'nun 26.12.2013 tarihli karar\u0131na göre 1.1.2014 tarihi itibar\u0131yla konut haricindeki tüm tüketiciler serbest tüketici statüsünde say\u0131lm\u0131\u015f olup, konut tüketicilerinde bu s\u0131n\u0131r 100.000 metreküp olarak belirlenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Tedarikçi \u015eirketleri Aç\u0131s\u0131ndan Serbest Tüketici Limitinin Dü\u015fürülmesi<\/span><\/strong><\/h2>\n

Serbest tüketici limitinin dü\u015fürülmesi, tedarikçi aç\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yukar\u0131da da belirtildi\u011fi üzere, elektrik piyasas\u0131nda rekabetin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Halihaz\u0131rda Türkiye elektrik ve do\u011falgaz piyasas\u0131nda çok say\u0131da tedarikçi \u015firket yer almaktad\u0131r. Bu \u015firketler, mevzuattaki s\u0131n\u0131rlamalar gere\u011fince \u015fu anda yaln\u0131zca ticari amaçl\u0131 tüketicilere sat\u0131\u015f yapabilmektedir. Elektrik piyasas\u0131nda serbest tüketici limitinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla tüm tüketiciler bu \u015firketlerin hedef kitlesi haline gelecektir. Do\u011falgaz piyasas\u0131nda ise bu limitin konut harici tüketiciler aç\u0131s\u0131ndan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 da do\u011falgaz piyasas\u0131n\u0131n rekabete aç\u0131lmas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan önemli bir geli\u015fme olarak görülebilir. Her ne kadar tüketici tedarikçisini belirlemekte serbest ise de, belli ba\u015fl\u0131 baz\u0131 tedarikçilere yönelmesi söz konusu olabilecektir. Bu durumda da tedarikçilerin sunduklar\u0131 hizmetin kalitesini, tüketicilerin memnuniyetini ön planda tutma ve talebin tamam\u0131n\u0131 zaman\u0131nda kar\u015f\u0131lama yoluna gitmeleri gerekecektir.<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca gündeme gelebilecek bir ba\u015fka soru ise, tüketicinin sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 elektrik enerjisinin tedariki hizmetinin kalitesinde bir de\u011fi\u015fiklik veya sorun oldu\u011fu takdirde tüketicinin taleplerini kime yöneltece\u011fi hususudur. Bu kapsamda, taraflar aras\u0131ndaki ikili anla\u015fma önem kazanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Sonuç olarak her halde, enerji piyasas\u0131nda gerçekle\u015fen yasal geli\u015fmeler sayesinde, enerji piyasas\u0131n\u0131n rekabete aç\u0131lmas\u0131 amac\u0131na her geçen y\u0131l biraz daha yakla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Enerjinin \u00fcretimi veya ithalat\u0131 kadar, ithal edilen veya \u00fcretilen enerjinin de serbest piyasa ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda pazarlanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1183","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisisel-veri","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7831,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1183\/revisions\/7831"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}