Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO), ara\u015ft\u0131rma enstitüleri ve Ar-Ge merkez ve \u015firketleri için fikri mülkiyetlerinin ticarile\u015ftirilmesi büyük önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Fikri mülkiyetin ticarile\u015ftirilmesi basitçe ki\u015finin fikirlerinden kazanç sa\u011flanmas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n
Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara göre, günümüzde fikri mülkiyet haklar\u0131 \u015firketlerin, gayri maddi varl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda en büyük paya sahiptir. Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde 2016 y\u0131l\u0131nda yürütülen çal\u0131\u015fmalar S&P 500 firmalar\u0131nda piyasan\u0131n %80’ini gayri maddi varl\u0131klar\u0131n olu\u015fturdu\u011funu göstermekte, Çin Halk Cumhuriyeti ve AB ülkelerinde bulunan büyük \u015firketlerde de durum ayn\u0131 \u015fekilde seyretmektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile piyasa de\u011ferlerinin böylesine büyük bir ço\u011funlu\u011funu olu\u015fturan gayri maddi varl\u0131klardan fikri mülkiyetin, ticarile\u015ftirilmesindeki art\u0131\u015f öngörülen bir sonuç olarak ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u015eirketlerin rekabete ayak uydurabilmek, yeni geli\u015fmelere yeti\u015febilmek ve büyüyebilmek için öncelikle ellerinde bulunan bu fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131 güvence alt\u0131na almalar\u0131 gerekmektedir. Bu güvence için ço\u011funlukla kullan\u0131lan seçenek ise patent ba\u015fvurular\u0131d\u0131r. 1995 ‘ten bu yana patent ba\u015fvurular\u0131nda ciddi bir art\u0131\u015f gözlemlenmektedir. WIPO (World Intellectual Property Organization\/Dünya Fikri Mülkiyet Organizasyonu)’nun yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara göre dünya genelinde 1995’te y\u0131lda yakla\u015f\u0131k olarak 1.000.000 adet olan patent ba\u015fvurular\u0131, 2012 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 2.300.000’e ç\u0131km\u0131\u015f, 2016 y\u0131l\u0131 itibari ile ise yakla\u015f\u0131k 3.168.900 olmu\u015ftur.<\/p>\n
Patent ba\u015fvurular\u0131n\u0131n Dünya çap\u0131nda ülkelere göre da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda ise 2017 y\u0131l\u0131 itibari ile en çok patent ba\u015fvurusunda bulunan ilk üç ülke s\u0131ras\u0131 ile 1.381.594 ba\u015fvuru ile Çin, 606.956 ba\u015fvuru ile Amerika, 318.479 ba\u015fvuru ile Japonya’d\u0131r. Almanya bu ülkeleri 67.712 ba\u015fvuru ile takip etmekte, Rusya’da ise 36.883 patent ba\u015fvurusu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gözlemlenmektedir. [1]<\/a><\/p>\n Türkiye’de bu rakamlara oranla daha dü\u015fük seyreden patent ba\u015fvurular\u0131 2018 y\u0131l\u0131 itibari ile toplam 18.504 adete ula\u015farak, 2017 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan toplam 19.283 adet ba\u015fvuruya oranla dü\u015fü\u015f göstermi\u015ftir. [2]<\/a><\/p>\n Ülkeler aras\u0131ndaki istatistikler patent ba\u015fvurular\u0131n\u0131n ço\u011funlukla teknoloji, enerji ve bili\u015fim teknolojileri yönlerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermektedir. Patent ba\u015fvuru say\u0131lar\u0131 ve istatistikler belirleyici olsalar da fikri mülkiyetin ticarile\u015ftirilmesi konusunda yeterli bilgiyi sa\u011flayamamaktad\u0131r; çünkü patent hakk\u0131 al\u0131nan her bulu\u015f ticarile\u015ftirilememektedir.<\/p>\n Ticarile\u015ftirmede gerçekle\u015fen art\u0131\u015f\u0131 ölçümlemek için kullan\u0131lan yöntemlerden biri lisanslanan patentlerin, sat\u0131lan pazarlardaki i\u015flem hacimlerini incelemektir. Dünya Bankas\u0131n\u0131n verilerine göre fikri mülkiyet kullan\u0131m\u0131 için yap\u0131lan ödemeler ve kesilen faturalar\u0131n mali de\u011ferlerinde ciddi bir art\u0131\u015f görülmektedir. Dünya genelindeki durum gözlemlendi\u011finde 2002 y\u0131l\u0131nda 100 Milyar Dolar sevilerinde olan i\u015flem hacmi, 2012 y\u0131l\u0131nda 288 Milyar Dolar olmu\u015f ve 2017 y\u0131l\u0131nda ise 353 Milyar Dolara ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu art\u0131\u015flar genel olarak patent ba\u015fvurular\u0131nda da ço\u011funlu\u011fu olu\u015fturan ABD, Japonya ve AB ülkeleri taraf\u0131ndan gerçekle\u015ftirilmektedir dolay\u0131s\u0131 ile en büyük pazar\u0131 bu ülkeler olu\u015fturmaktad\u0131r. Yap\u0131lan istatistikler teknoloji pazarlar\u0131n\u0131 temsil etmektedir dolay\u0131s\u0131 ile ürünlerin daha sonra ba\u015fka pazarlarda yaratt\u0131klar\u0131 etkinin tam de\u011ferlerini içermeseler de böylesine art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 ve i\u015flem büyüklü\u011fü, ticarile\u015ftirmenin ne kadar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kavranmas\u0131na dair \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.[3]<\/a><\/p>\n Fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131n ne ölçüde ticarile\u015ftirildi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 için bir ba\u015fka ölçüt ise kurumsal ve bireysel giri\u015fim sermayelerinin yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar sonucu gözlemlenmektedir. Kurumsal giri\u015fim sermayesi, büyük olan \u015firketlerin yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlard\u0131r. Bireysel giri\u015fim sermayesi ise giri\u015fim sermayesi fonlar\u0131n\u0131n ileri teknoloji yeni giri\u015fimlere yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130leri teknoloji giri\u015fimlerinde bulunmakta olan küçük ölçekli giri\u015fimler teknolojilerini ticarile\u015ftirmek amac\u0131 ile yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 bu iki giri\u015fim sermayedarlar\u0131ndan almaktad\u0131rlar. Sermayedarlar mali destek ile birlikte baz\u0131 durumlarda ticarile\u015ftirmenin kolayla\u015fmas\u0131 için stratejik destekte de bulunabilmektedirler. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar ABD’de yap\u0131lan bireysel giri\u015fim sermayesi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n 1995’ten 2012’ye neredeyse 5 kat yükselerek 26,5 Milyar Dolar seviyesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 gözlemlemektedir. Benzer \u015fekilde kurumsal giri\u015fim sermayesi de 5 kat artarak 2 Milyar Dolar seviyesine ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.[4]<\/a><\/p>\n Türkiye’de de giri\u015fimcilik sektörüne yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f göstermekte olsa da hali haz\u0131rda uluslararas\u0131 pazarlardaki büyük rakamlara ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak yak\u0131n zamanlarda teknoloji ticarile\u015ftirmenin önemi Türkiye taraf\u0131ndan da anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, ticarile\u015ftirme i\u015flemlerinin kolayla\u015fmas\u0131 ad\u0131na vergisel te\u015fvikler yürürlü\u011fe girmi\u015ftir. Fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131n ticarile\u015ftirilmesi için Türkiye’de, Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Teknoloji Geli\u015ftirme Bölgeleri’nde kurumlar vergisi istisnas\u0131 getirilmi\u015f, gayri maddi haklar ve s\u0131nai mülkiyet haklar\u0131na yönelik vergisel te\u015fvikler ve teknolojik ürünlere yönelik yat\u0131r\u0131m destek programlar\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. Ayn\u0131 zamanda ürünlerin ticarile\u015fmesini sa\u011flamak amac\u0131yla Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) i\u015ftiraki niteli\u011findeki Türk S\u0131nai Mülkiyet De\u011ferleme Mühendislik ve Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Hizmetleri A\u015e (TÜRKSMD) kurulmu\u015ftur. Bu kurumun amac\u0131 gerçek ve tüzel ki\u015filerin s\u0131nai mülkiyete konu varl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011ferlemek ve Ar-Ge sonucu meydana gelmi\u015f veya patentlenmi\u015f çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ticarile\u015fmesini sa\u011flamak olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n Fikri mülkiyet haklar\u0131 her ne kadar bulu\u015f sahibinin izni olmadan kullan\u0131m\u0131n önüne geçiyor olsa da, bulu\u015fun ticarile\u015ftirilmesinden sonra olu\u015fan yeni çözümlerin de\u011ferlerinin ve ticarile\u015ftirme sonucu olu\u015fan bütün de\u011ferin bulu\u015f sahibine gidece\u011fini göstermemektedir. Ticarile\u015ftirmenin gerçekle\u015fmesi için öncelikle ke\u015fif ve icat a\u015famas\u0131 daha sonra bu icatlar\u0131n geli\u015ftirme ve üretim a\u015famas\u0131, en son ise olu\u015fturulan ürünlerin pazarlama, sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u015famas\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Özellikle geli\u015ftirme ve üretim a\u015famas\u0131nda icatlar\u0131n ticarile\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 için üzerindeki teknik ve ticari riskler azalt\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu a\u015famada hangi fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131n ürünü koruyaca\u011f\u0131, kalitesinin yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve rakiplere kar\u015f\u0131 nas\u0131l avantaj sa\u011flayaca\u011f\u0131 gibi konular netle\u015ftirilir. Daha sonra hangi yolla ve fiyatla ürünün piyasaya sürülece\u011fi kararla\u015ft\u0131r\u0131larak, pazarlama, sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u015famas\u0131na geçilmektedir. Görüldü\u011fü üzere birçok a\u015famadan olu\u015fan ticarile\u015ftirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, bulu\u015f sahibi d\u0131\u015f\u0131nda bu a\u015famalarda rolü olan birçok payda\u015f, \u015firket ve rakip ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Bulu\u015fun ticarile\u015ftirildi\u011fi \u015firket mü\u015fterileri kendilerine ürünü kullanarak bir fayda sa\u011flayabilecekleri gibi di\u011fer \u015firketler de yeni olu\u015facak pazarda kendileri için f\u0131rsat yaratabilmektedir. Ayn\u0131 zamanda ticarile\u015ftirme esnas\u0131nda ba\u015fka bir \u015firketin üretimleri, tasar\u0131mlar\u0131, vb. kullan\u0131ld\u0131 ise bu durumda yap\u0131lan sat\u0131\u015flardan elde edilen kar\u0131n bu \u015firketlerle de payla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekebilecektir. Ticarile\u015ftirmenin en büyük risklerinden biri olan taklitçiler de, pazara benzer ürünlerin sunulmas\u0131 sonucu bulu\u015f sahibinin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu pazardan kendilerine fayda sa\u011flayabileceklerdir.<\/p>\n Bulu\u015f sahibinin ticarile\u015ftirdi\u011fi bulu\u015fundan ne kadar de\u011fer elde edece\u011fini ise h\u0131z, örtülü bilgi, fikri mülkiyet düzenlemeleri ve bütünleyici varl\u0131klar gibi faktörler belirlemektedir.<\/p>\n H\u0131zl\u0131 ve örtülü bilgi bulu\u015f sahibinin kendi elinde olan faktörlerden olup; ticarile\u015ftirilen ürünün taklitçilerinin pazardan sa\u011flayabilecekleri kar riskini dü\u015fürmek amaçl\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Örtülü bilgi içeren bulu\u015flar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde piyasaya sürülmesi taklit edilme risklerini dü\u015fürecektir.<\/p>\n Fikri mülkiyet düzenlemeleri bulu\u015f sahibinin kendi kontrolünde olmayan faktörlerden olup, ülkeler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k göstermesi dü\u015fük fikri mülkiyet korumas\u0131na sahip bir ülkede ticarile\u015ftirmeyi gerçekle\u015ftiren bulu\u015f sahibinin ürünün daha az korunmas\u0131 sonucunu ortaya ç\u0131karmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile de dü\u015fük korumaya sahip bulu\u015fun taklitçilerinin pazardan alabilece\u011fi kar miktar\u0131 artmaktad\u0131r. Kuvvetli düzenlemelerin olmas\u0131 taklitçileri cayd\u0131rmakta ve ayn\u0131 zamanda teknoloji ve fikir pazarlar\u0131 kurularak \u015firketler aras\u0131nda lisanslama ve ortak projeler gerçekle\u015ftirilmesini sa\u011flamaktad\u0131r. Gerçekle\u015ftirilen i\u015fbirlikleri ürünün ticarile\u015ftirme masraflar\u0131n\u0131 azaltarak kar\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Bütünleyici varl\u0131klar ise bulu\u015f sahibinin kontrolünde olmayan faktörlerden olup, ticarile\u015ftirme konusunda daha fazla kayna\u011fa ve üretim, da\u011f\u0131t\u0131m, pazarlama ve sat\u0131\u015fla ilgili a\u011flara sahip olan \u015firketlerin üretim ve ticarile\u015ftirmeyi daha kolay yapmalar\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Baz\u0131 durumlarda küçük \u015firketler ticarile\u015ftirmeyi daha karl\u0131 ve rahat yapabilmek ad\u0131na bütünleyici varl\u0131\u011f\u0131 daha geni\u015f olan büyük \u015firketlerle ortakl\u0131\u011fa gitseler de, ticarile\u015ftirme sonras\u0131nda kar\u0131n daha fazlas\u0131 sa\u011flanan deste\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak bu büyük \u015firketlere gidebilmektedir.<\/p>\n Fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve bu haklardan herhangi bir kazanç elde edilememesi, yap\u0131lan harcamalar ve sarf edilen çaban\u0131n bo\u015fa gitmesi sonucunu do\u011furabilmektedir, dolay\u0131s\u0131 ile yeni i\u015f modelleri kurularak ticarile\u015ftirme kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, bu haklardan kazanç elde edilmelidir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar ve istatistikler de birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde görü\u015fümüze göre Dünya’da büyük bir h\u0131zla artmakta olan fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131n önemi Türkiye’de de yap\u0131lmakta olan yenilikler ve destekler ile iyice kavranm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni kurumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, bas\u0131nda ticarile\u015ftirmeye daha fazla önem verilmeye ba\u015flanmas\u0131 gibi faktörler de özellikle teknoloji alan\u0131nda fazlas\u0131yla kullan\u0131lan ticarile\u015ftirmenin Türkiye’de önemli bir pozisyona getirilece\u011fini göstermektedir.<\/p>\n Yazar: Begüm Aksoy<\/p>\n Kaynakça<\/p>\n <\/p>\n Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO), ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleri ve Ar-Ge merkez ve \u015firketleri i\u00e7in fikri m\u00fclkiyetlerinin ticarile\u015ftirilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Fikri m\u00fclkiyetin ticarile\u015ftirilmesi basit\u00e7e ki\u015finin fikirlerinden kazan\u00e7 sa\u011fla<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7752,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisisel-veri","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7763,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1151\/revisions\/7763"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7752"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n