{"id":1146,"date":"2019-04-21T00:00:00","date_gmt":"2019-04-21T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/herdemlaw.com\/?p=1146"},"modified":"2025-04-07T12:17:15","modified_gmt":"2025-04-07T12:17:15","slug":"turkiyede-arastirma-altyapilari-ozgun-bir-tuzel-kisilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/explore\/turkiyede-arastirma-altyapilari-ozgun-bir-tuzel-kisilik\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131: \u00d6zg\u00fcn bir T\u00fczel Ki\u015filik"},"content":{"rendered":"<p>&Uuml;niversiteler d&uuml;nyada ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme (&ldquo;Ar-Ge&rdquo;) faaliyetleri konusunda &ccedil;ok &ouml;nemli bir konuma sahiptirler. &Uuml;niversitelerin yapt\u0131\u011f\u0131 bu t&uuml;r faaliyetler &ccedil;o\u011fu zaman maddi destekler olmakla birlikte devletler taraf\u0131ndan da desteklenmektedir. T&uuml;rkiye&rsquo;de de bu ama&ccedil;la, &uuml;niversitelerin y&uuml;r&uuml;tt&uuml;\u011f&uuml; Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi i&ccedil;in 6550 say\u0131l\u0131 ve 10.07.2014 tarihli Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131n\u0131n Desteklenmesine Dair Kanun (&ldquo;Kanun&rdquo;) y&uuml;r&uuml;rl&uuml;\u011fe sokulmu\u015ftur. Kanun&rsquo;da, &uuml;niversite b&uuml;nyesinde kurulacak Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131, bunlar\u0131n g&ouml;rev ve sorumluluklar\u0131, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131&rsquo;n\u0131n kurulu\u015fu ve denetimi ve bunlara sa\u011flanacak destekler, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurulu&rsquo;nun g&ouml;rev ve yetkileri vergi muafiyetleri gibi h&uuml;k&uuml;mler d&uuml;zenlenmektedir.<\/p>\n<p>Kanunu ve bu Kanun uyar\u0131nca y&uuml;r&uuml;rl&uuml;\u011fe giren 28.08.2015 tarihli 6550 Say\u0131l\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131n\u0131n Desteklenmesine Dair Kanunun Uygulanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Y&ouml;netmelik (&ldquo;Y&ouml;netmelik&rdquo;) uyar\u0131nca Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya tabi tutulmu\u015ftur. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma &ouml;zellikle Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131&rsquo;n\u0131n organizasyonu a&ccedil;\u0131s\u0131ndan &ouml;nem arz etmektedir. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya g&ouml;re &uuml;&ccedil; (3) &ccedil;e\u015fit Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar:<\/p>\n<ul>\n<li>&bull; \u0130leri Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131: Ulusal &ccedil;apta yayg\u0131n etkisi olan &ccedil;al\u0131\u015fmalar y&uuml;r&uuml;tebilen ve uluslararas\u0131 rekabet g&uuml;c&uuml;ne sahip ara\u015ft\u0131rma birimidir.<\/li>\n<li>&bull; Tematik Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131: Belirli bir bilimsel alanda uzmanla\u015fm\u0131\u015f ve bu alanda ulusal ve b&ouml;lgesel d&uuml;zeyde Ar-Ge faaliyeti y&uuml;r&uuml;tme kapasitesine sahip ara\u015ft\u0131rma birimidir.<\/li>\n<li>&bull; Merkezi Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131: Y&uuml;ksek&ouml;\u011fretim kurumlar\u0131nda y&uuml;r&uuml;t&uuml;len ara\u015ft\u0131rma ve ilgili faaliyetler i&ccedil;in ihtiya&ccedil; duyulan makine-te&ccedil;hizat ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rma imkanlar\u0131n\u0131 bulunduran birimidir.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u015e&uuml;phesiz ki Kanun&rsquo;un en b&uuml;y&uuml;k &ouml;zelliklerinden biri de, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131&rsquo;n\u0131n Kanuna uygun olarak verilecek yeterlik karar\u0131 ald\u0131klar\u0131ndan itibaren t&uuml;zel ki\u015filik kazanmalar\u0131d\u0131r. T&uuml;zel ki\u015fili\u011fin &ouml;nemi d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml;nde, Kanun&rsquo;un getirdi\u011fi en b&uuml;y&uuml;k yeniliklerden biridir. Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n t&uuml;zel ki\u015fili\u011fe sahip olmas\u0131 sebebiyle kendi organlar\u0131 vard\u0131r. Bu organlar\u0131n yap\u0131s\u0131 T&uuml;rk Hukuku&rsquo;ndaki sermaye \u015firketlerine benzemekle beraber Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131 kuracak &uuml;niversitelerin kanuni a&ccedil;\u0131dan serbestisi &ccedil;ok daha fazla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Limited ve anonim \u015firketlerdeki \u015firket esas s&ouml;zle\u015fmesine benzer bir metin, Kurulu\u015f Altyap\u0131lar\u0131nda&rsquo;da g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r. Kurulu\u015f protokol&uuml;nde, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurulu taraf\u0131ndan yeterlik verilen Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n ismi ve merkezi, y&ouml;netim kurulu &uuml;yeleri, y&ouml;netim kurulu ba\u015fkan\u0131, ortakl\u0131k yap\u0131s\u0131, altyap\u0131n\u0131n amac\u0131 ve faaliyet alanlar\u0131, performans hedefleri ile bu hedeflere ula\u015fmak i&ccedil;in y&uuml;r&uuml;t&uuml;lecek faaliyetler, taraflar\u0131n hak ve y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;kleri, mali h&uuml;k&uuml;mler, altyap\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmazlar\u0131, yeterli\u011fin iptali durumunda Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n tasfiyesi ile altyap\u0131n\u0131n kullan\u0131m \u015fartlar\u0131na, istihdam politikas\u0131na, fikri m&uuml;lkiyet haklar\u0131na, yay\u0131n politikas\u0131na ve veri g&uuml;venli\u011fine ili\u015fkin temel ilkeler ve Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurul&rsquo;u taraf\u0131ndan gerekli g&ouml;r&uuml;len di\u011fer hususlar yer al\u0131r. Sermaye \u015firketi esas s&ouml;zle\u015fmesine benzemekle birlikte bir temel fark bulunmaktad\u0131r: Sermaye \u015firketlerinde t&uuml;zel ki\u015filik esas s&ouml;zle\u015fmenin tescili ile kazan\u0131l\u0131rken, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131&rsquo;nda t&uuml;zel ki\u015filik, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n yeterlik verilmesiyle kazan\u0131lmaktad\u0131r. Esas s&ouml;zle\u015fmeye benzeyen kurulu\u015f protokol&uuml; de Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 y&ouml;netim kurulunun yapaca\u011f\u0131 ilk toplant\u0131s\u0131nda imzalan\u0131r ve Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurulu onay\u0131n\u0131 sunulur.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma altyap\u0131lar\u0131n\u0131n &uuml;&ccedil; organ\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar: y&ouml;netim kurulu, dan\u0131\u015fma kurulu ve m&uuml;d&uuml;rl&uuml;kt&uuml;r.<\/p>\n<ul>\n<li>&bull; Y&ouml;netim Kurulu: Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n en yetkili ve sorumlu karar organ\u0131d\u0131r ve her t&uuml;rl&uuml; idari ve mali sorumlulu\u011fu haizdir. Bu a&ccedil;\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda y&ouml;netim kurulunun yetkileri sermaye \u015firketlerinde y&ouml;netim kurulu ve genel kurulun yetkilerine benzer nitelikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Y&ouml;netim kurulunun g&ouml;rev s&uuml;resi be\u015f (5) y\u0131ld\u0131r. &Uuml;ye say\u0131s\u0131 ise s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya g&ouml;re de\u011fi\u015fiklik g&ouml;stermektedir. &Ouml;rne\u011fin \u0130leri Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na tabi tutulmu\u015f Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar&rsquo;\u0131nda &uuml;ye say\u0131s\u0131 dokuz (9) olmal\u0131d\u0131r fakat Merkezi Ara\u015ft\u0131rma Laboratuvar\u0131&rsquo;nda y&ouml;netim kurulu be\u015f (5) &uuml;yeden olu\u015fmal\u0131d\u0131r. En az bir &uuml;yenin ilgili &uuml;niversiteden olmas\u0131 gerekmektedir. Y&ouml;netim kurulu &uuml;yeleri Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurulu&rsquo;nun onay\u0131na tabidir. Y&ouml;netim kurulu, toplant\u0131ya kat\u0131l\u0131m sa\u011flayanlar\u0131n oy &ccedil;oklu\u011fu ile karar al\u0131r. E\u015fitlik durumunda, y&ouml;netim kurulu ba\u015fkan\u0131n\u0131n oyu y&ouml;n&uuml;nde karar al\u0131n\u0131r. Vek&acirc;let suretiyle oylamalara kat\u0131l\u0131m sa\u011flanamaz ve &ccedil;ekimser oy kullan\u0131lamaz. &Uuml;yeler, telekonferans yoluyla da i\u015fbu toplant\u0131lara kat\u0131labilir.&nbsp;<\/li>\n<li>&bull; Dan\u0131\u015fma Kurulu: Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n faaliyetlerine ili\u015fkin konularda y&ouml;netim kuruluna &ouml;nerilerde bulunan, dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti veren, her y\u0131l ara\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131nda y&uuml;r&uuml;t&uuml;len bilimsel ve teknolojik faaliyetleri stratejik hedefler ve eylem plan\u0131 &ccedil;er&ccedil;evesinde incelemek, de\u011ferlendirmek ve y&ouml;netim kuruluna raporlamakla sorumlu organd\u0131r. Dan\u0131\u015fma kurulu en fazla yirmi (20) &uuml;yeden olu\u015fabilir. Y&ouml;netim kurulu &uuml;yeleri Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n &uuml;yeleri aras\u0131ndan se&ccedil;ilememektedir.<\/li>\n<li>&bull; Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 M&uuml;d&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;: Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n icra organ\u0131d\u0131r. Y&ouml;netim Kurulu taraf\u0131ndan &uuml;&ccedil; (3) y\u0131l i&ccedil;in belirlenmektedir. T&uuml;zel ki\u015finin organ\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bir ger&ccedil;ek ki\u015fiden olu\u015fmaktad\u0131r ve 4857 say\u0131l\u0131 ve 22.05.2003 tarihli \u0130\u015f Kanunu&rsquo;na g&ouml;re istihdam edilmektedir. Sermaye \u015firketlerindeki icrada g&ouml;rev alan &ccedil;al\u0131\u015fanlar (genel m&uuml;d&uuml;r, finans m&uuml;d&uuml;r&uuml; gibi) gibi g&ouml;rev ve sorumluluklar\u0131 olan Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 M&uuml;d&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;&rsquo;n&uuml;n, sermaye \u015firketlerinin aksine bir organ olarak d&uuml;zenlenmi\u015ftir ve g&ouml;rev s\u0131n\u0131rlar\u0131 Kanun ve Y&ouml;netmelik taraf\u0131ndan &ccedil;izilmi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131, temsil ve ilzam yetkilerinin devrini sermaye \u015firketlerinin aksine Kanun ve Y&ouml;netmelik kendisi yapmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Y&ouml;netim kurulu ayn\u0131 zamanda g&ouml;rev ve yetkilerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 devretmek amac\u0131yla, oybirli\u011fiyle kuraca\u011f\u0131 bir \u0130cra Komitesi&rsquo;ne aktarabilir. \u0130cra komitesi &uuml;&ccedil; (3) &uuml;yeden olu\u015fur ve &uuml;yeleri y&ouml;netim kurulu &uuml;yelerinden olu\u015fur. Y&ouml;netim kurulunun icra komitesine yetki devrine ili\u015fkin ald\u0131\u011f\u0131 karar, icra komitesinin toplanma, karar alma ve &ccedil;al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131n\u0131 da i&ccedil;ermelidir.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131lar\u0131, y&uuml;ksek&ouml;\u011fretim kurumlar\u0131, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ve &ouml;zel sekt&ouml;r kurulu\u015flar\u0131 ile ortak Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 kurabilmektedirler. Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131&rsquo;s\u0131 ayn\u0131 zamanda Kanun ve Y&ouml;netmelik uyar\u0131nca, geli\u015ftirilen teknolojiyi ticarile\u015ftirmek amac\u0131yla,&nbsp; Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurulu onay\u0131yla \u015firket kurabilir veya ba\u015fka bir \u015firkete ortak olabilir. Bu anlamda ortak olunacak veya kurulacak \u015firket bir sermaye \u015firketi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131&rsquo;lar\u0131 farkl\u0131 yap\u0131da bir t&uuml;zel ki\u015filik olarak T&uuml;rk Hukuku&rsquo;nda d&uuml;zenlendi\u011fi g&ouml;r&uuml;lmektedir. Di\u011fer &ouml;zel hukuk t&uuml;zel ki\u015filerine k\u0131yasla s\u0131n\u0131rlar\u0131 &ccedil;ok daha kat\u0131 &ccedil;izilmi\u015ftir. T&uuml;zel ki\u015filik oldu\u011fundan tasfiye hususu da ayr\u0131ca ve detayl\u0131 olarak d&uuml;zenlenmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131&rsquo;n\u0131n t&uuml;zel ki\u015fili\u011fi tasfiye sonucunda de\u011fil yeterli\u011fin Ara\u015ft\u0131rma Altyap\u0131s\u0131 Kurulu taraf\u0131ndan iptal edilmesiyle sona ermekte bu da tasfiye &ouml;ncesi i\u015flemlerin, &ouml;zellikle fikri m&uuml;lkiyet y&ouml;netiminin ak\u0131beti bak\u0131m\u0131ndan kayg\u0131 verici sonu&ccedil;lar do\u011furabilir nitelikte bir s&uuml;re&ccedil; olarak de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yazar: Batuhan Ecin<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcniversiteler d\u00fcnyada ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme (\u201cAr-Ge\u201d) faaliyetleri konusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir konuma sahiptirler. \u00dcniversitelerin yapt\u0131\u011f\u0131 bu t\u00fcr faaliyetler \u00e7o\u011fu zaman maddi destekler olmakla birlikte devletler taraf\u0131ndan da desteklenme<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7729,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1146","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast-turkce","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1146"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7742,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1146\/revisions\/7742"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}