{"id":1141,"date":"2019-05-28T00:00:00","date_gmt":"2019-05-28T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/herdemlaw.com\/?p=1141"},"modified":"2025-04-07T12:13:16","modified_gmt":"2025-04-07T12:13:16","slug":"savunma-sanayiinde-abdden-teknoloji-transferi-ve-ear-duzenlemeleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/explore\/savunma-sanayiinde-abdden-teknoloji-transferi-ve-ear-duzenlemeleri\/","title":{"rendered":"Savunma Sanayiinde ABD\u2019den Teknoloji Transferi ve EAR D\u00fczenlemeleri"},"content":{"rendered":"

Savunma sanayi alan\u0131ndaki en büyük aktör konumunda olan Amerika Birle\u015fik Devletleri (‘ABD’) geli\u015ftirdi\u011fi teknolojilerin sadece ulusal güvenli\u011fi ve stratejileriyle uyumlu oldu\u011funu de\u011ferlendirdi\u011fi hallerde üçüncü ülkelerin eri\u015fimine aç\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ihracat düzenlemelerini etkin bir \u015fekilde kullanmaktad\u0131r. Savunma sanayii üreticilerini do\u011frudan ilgilendiren düzenleme ITAR (International Traffic in Arms Regulation<\/em>) olsa dahi, öncelikli amac\u0131 sivil alanlarda kullan\u0131lmak olmakla birlikte askeri amaçlar için de de\u011ferlendirilebilecek, çifte kullan\u0131ma konu, ürün ve teknolojilerin ihracat\u0131na ili\u015fkin düzenlemeler de ülkemizin savunma sanayii ba\u015fta olmak üzere ABD men\u015feli bile\u015fenler içeren teknoloji üreten ve geli\u015ftiren \u015firketleri için önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

Stratejik öncelik oldu\u011fu de\u011ferlendirilen orta ve ileri teknoloji ürünlerin yerlile\u015ftirilmesi konusunda ad\u0131mlar atan Türk savunma sanayii \u015firketlerinin, kapsam\u0131 biyolojik, kimyasal, sivil havac\u0131l\u0131k ve daha birçok alan\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015f bir ürün ve teknoloji yelpazesi üzerine kurgulanan EAR düzenlemelerinin fark\u0131nda olmas\u0131 ve uyum gerektiren noktalarda gerekli özeni göstermesi, belirlenen hedeflere ula\u015f\u0131lmas\u0131 yolunda önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu makale kapsam\u0131nda EAR’\u0131n ne oldu\u011fu ve Türk \u015firketleri hangi ko\u015fullarda, nas\u0131l etkileyebilece\u011fine dair bir özet sunulacakt\u0131r.<\/p>\n

EAR Nedir ve Kapsam\u0131na Neler Girer?<\/strong><\/p>\n

EAR (Export Administration Regulation<\/em>) ABD’de Federal Düzenlemeler Kanunu’nda (Code of Federal Regulations – CFR<\/em>) yer alan ve ABD Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131’na (US Department of Commerce<\/em>) ba\u011fl\u0131 Sanayi ve Güvenlik Bürosu (Bureau of Industry and Security – ‘BIS’<\/em>) taraf\u0131ndan uygulanan bir ihracat rejimi kurallar bütünüdür.<\/p>\n

Her ne kadar EAR bu \u015fekilde kolayl\u0131kla tan\u0131mlanabiliyorsa da kapsam\u0131 ve gereklilikleri son derece detayl\u0131 ve her bir ticari ili\u015fkinin kendi özelinde de\u011ferlendirilmesini gerektirecek karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahiptir. Zira EAR madde 730.3’te de düzenlendi\u011fi üzere, kontrolü münhas\u0131ran farkl\u0131 bir ABD otoritesine b\u0131rak\u0131lmam\u0131\u015f veya EAR’\u0131n kapsam\u0131na ili\u015fkin istisnalar\u0131n düzenlendi\u011fi 734.3. maddesinin b f\u0131kras\u0131nca EAR’\u0131n uygulanmayaca\u011f\u0131 belirtilmemi\u015f kontrole tabi her türlü malzemenin ihracat\u0131 (export<\/em>), yeniden ihracat\u0131 (re-export<\/em>) veya devrinde (re-transfer<\/em>) EAR hükümleri uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r. Bu sebeple tamamen sivil kullan\u0131ma yönelik ürün ve teknolojilerin yan\u0131 s\u0131ra hem sivil hem askeri özellik ta\u015f\u0131yan (çift kullan\u0131m-dual use<\/em>), terörizm ya da potansiyel kitle imha silahlar\u0131yla alakal\u0131 uygulamalarda kullan\u0131labilecek veya tamamen askeri amaçla kullan\u0131l\u0131p ITAR kapsam\u0131na sokulmam\u0131\u015f ürünler bak\u0131m\u0131ndan EAR düzenlemelerine ba\u015fvurulur.<\/p>\n

EAR’\u0131n kapsam\u0131 ABD men\u015feli ürün ve teknolojilerin herhangi bir \u015fekilde, ABD’nin onay\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n, askeri veya ABD ulusal ç\u0131karlar\u0131na zarar verebilecek bir amaçla kullan\u0131m\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla geni\u015f tutulmu\u015ftur. Bu kapsamda EAR’\u0131n 734.3. maddesi \u015fu \u015fekilde düzenlenmi\u015ftir; “Say\u0131lanlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmamak üzere, d\u0131\u015f ticaret serbest bölgeleri de dahil olmak üzere ABD’deki ve ABD üzerinden transit geçen tüm malzemeler, nerede bulunursa bulunsun ABD men\u015feli tüm malzemeler, kontrole tabi ABD men\u015feli yabanc\u0131 yap\u0131m\u0131 emtia, ABD men\u015feli yaz\u0131l\u0131m ve teknoloji içeren malzemeler EAR kapsam\u0131na sokulabilmektedir<\/em>”. A\u015fa\u011f\u0131da aç\u0131kland\u0131\u011f\u0131 üzere, EAR kapsam\u0131ndaki ürün ve teknolojilerin s\u0131raland\u0131\u011f\u0131 ve kodland\u0131\u011f\u0131 bir liste olmakla birlikte, EAR’\u0131n düzenlendi\u011fi amaçlar do\u011frultusunda, liste d\u0131\u015f\u0131 ürünleri dahi kapsayacak bir düzenlemeye gidilmi\u015ftir.<\/p>\n

EAR’a tabi malzemelerin netle\u015ftirilmesi ad\u0131na düzenlemenin 774. maddesinde Ticari Kontrol Listesi’ne (the<\/em> Commerce Control List – ‘CCL’<\/em>) yer verilmi\u015ftir. Bu liste taraf\u0131ndan say\u0131lan 10 farkl\u0131 kategori[1]<\/sup><\/a> içerisinde olan malzemeler EAR kapsam\u0131nda kabul edilmelidir. Liste kapsam\u0131ndaki malzemelere ECCN (<\/sup>Export Control Classification Number<\/em>) diye tabir edilen bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma numaras\u0131 tahsis edilmi\u015ftir. Listede yer almay\u0131p yine de EAR kontrolüne tabi olan malzemeler ise EAR99 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n

EAR kontrolünde bir i\u015flem tesis eden kimselerin öncelikle ihracat veya yeniden ihracat etmek istedikleri ürünün ECCN kodunu kontrol etmeleri gerekmektedir. CCL’de ECCN kapsam\u0131nda tan\u0131mlanan malzemeler için hangi ko\u015fulda lisans al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi aç\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmu\u015ftur. \u0130lgili listeye dahil edilmemi\u015f ürün ve teknolojiler için uygulanan EAR99 ise daha ziyade dü\u015fük teknoloji ürünlerden olu\u015ftu\u011fundan genelde ihracat\u0131 veya yeniden ihracat\u0131 lisansa tabi de\u011fildir. Lakin var\u0131\u015f yeri ve nihai kullan\u0131m amac\u0131 gibi etkenlere ba\u011fl\u0131 olarak bu kapsamdaki i\u015flemler için de lisans edinilmesi gerekebilir.<\/p>\n

Burada dikkat edilmesi gereken bir di\u011fer husus 734.2. maddenin 3. f\u0131kras\u0131nda belirtildi\u011fi üzere bir malzemenin yahut faaliyetin EAR kapsam\u0131na sokulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n mutlak olarak lisans gereksinime ili\u015fkin hükümlerin uygulama alan\u0131 bulaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemesidir. Bu tür yükümlülükler ancak EAR hükümlerince düzenleme bulundu\u011fu takdirde söz konusu olacakt\u0131r. Öte yandan bir malzemenin EAR kapsam\u0131nda olmas\u0131 her zaman onun ayr\u0131ca ba\u015fka bir düzenlemenin kapsam\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmeyece\u011finden, di\u011fer ilgili düzenlemeler aç\u0131s\u0131ndan birtak\u0131m yükümlülükler do\u011fabilece\u011fi göz önünde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

EAR Ne Gibi Yükümlülükler Getirebilir?<\/strong><\/p>\n

EAR’\u0131n 736.1. maddesi uyar\u0131nca aç\u0131kça \u015fart koyulmad\u0131kça EAR kontrolündeki ürünlere dair i\u015flemler bir lisans ya da yetki belgesi olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131labilir. Bu noktada 736.2’de düzenleme bulan genel yasaklar ve uygulanabilirli\u011finin incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n

Genel yasaklar 10 ayr\u0131 maddeden olu\u015fmakta olup uygulan\u0131p uygulanmayacaklar\u0131 be\u015f ana kriter üzerinden de\u011ferlendirilir: malzemenin CCL’de s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, ihracat veya yeniden ihracat\u0131n son var\u0131\u015f noktas\u0131, nihai kullan\u0131c\u0131, nihai kullan\u0131m ve kapsam. Genel yasak kapsam\u0131ndaki ihracat, yeniden ihracat ve di\u011fer aktiviteler kural olarak BIS’ten gerekli lisans al\u0131nmad\u0131kça gerçekle\u015ftirilememektedir.<\/p>\n

    \n
  1. 1. Kontrole Tabi Ürünlerin Belirli Ülkelere \u0130hracat\u0131 ya da Yeniden \u0130hracat\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

    Malzeme ilgili ECCN kapsam\u0131nda bir sebeple kontrole tabi ise ve EAR 738[2]<\/sup><\/a>’de düzenlenen ülke çizelgesine göre var\u0131\u015f noktas\u0131na yap\u0131lacak ihracatlar lisans gerektiriyorsa gerekli lisans al\u0131nmadan ihracat gerçekle\u015ftirmek mümkün olmamaktad\u0131r. Yine bu kapsamda ABD men\u015feli ürünlerin yeniden ihracat\u0131 da lisans olmaks\u0131z\u0131n gerçekle\u015f<\/sup>tirilememektedir.<\/sup><\/p>\n

      \n
    1. 2. ABD Men\u015feli Bile\u015fen \u0130çeren Ürünlerin \u0130hracat\u0131 ya da Yeniden \u0130hracat\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

      ABD men\u015feli bir bile\u015fen içeren üçüncü ülke üretimi teknolojilerin EAR kapsam\u0131nda de\u011ferIendirilip de\u011ferlendirilmeyece\u011fi, ABD men\u015feli bile\u015fenin, ürün içindeki pay\u0131n\u0131n oran\u0131na (‘eser miktar’) bak\u0131larak karar verilir. Bu düzenleme kapsam\u0131nda belirtilen eser miktar var\u0131\u015f noktas\u0131na göre de\u011fi\u015fmektedir. Ço\u011fu var\u0131\u015f noktas\u0131 için yabanc\u0131 yap\u0131m\u0131 bir ürünün de\u011ferinin %25’i oran\u0131nda veya daha fazla ABD men\u015feli bile\u015fen, yaz\u0131l\u0131m veya teknoloji içermesi onu lisansa tabi hale getirecektir. Öte yandan bu oran\u0131n de\u011fi\u015febildi\u011fi, örne\u011fin var\u0131\u015f noktas\u0131 Suriye oldu\u011fu takdirde oran\u0131n tamamlanm\u0131\u015f eserin toplam de\u011ferinin %10’una dü\u015febilece\u011fi de unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

        \n
      1. 3. ABD Men\u015feli Teknoloji veya Yaz\u0131l\u0131mlar Arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Üretilen Yabanc\u0131 Yap\u0131m\u0131 Ürünlerin \u0130hracat\u0131 ya da Yeniden \u0130hracat\u0131 Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

        Bu takdirde kullan\u0131lan ABD men\u015feli teknoloji veya yaz\u0131l\u0131mlar lisansa ya da ulusal güvenlik kapsam\u0131nda bir denetime tabiyse belirli ülkelere lisans edinmeksizin ihracat\u0131 ya da yeniden ihracat\u0131 mümkün olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

          \n
        1. 4. Yasaklanm\u0131\u015f Faaliyetlere Giri\u015fme Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

          Düzenleme kapsam\u0131nda i\u015flem tesis eden ki\u015filer EAR’\u0131n 766. Maddesi kapsam\u0131nda ABD otoritelerince düzenlenen idari usullere ve kararlara uyumlu hareket etmekle sorumludurlar.<\/p>\n

            \n
          1. 5. Yasakl\u0131 Nihai Kullan\u0131m için veya Yasakl\u0131 Nihai Kullan\u0131c\u0131lara \u0130hracat\/Yeniden \u0130hracat<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

            EAR’a tabi bir malzemenin, ilgili hükümlerce yasaklanan bir nihai kullan\u0131m için veya yasakl\u0131 bir nihai kullan\u0131ma bilerek lisans edinmeksizin ihracat veya yeniden ihracat gerçekle\u015ftirmek bu maddenin ihlaline yol açacakt\u0131r.<\/p>\n

              \n
            1. 6. Ambargo Uygulanan Bölgelere \u0130hracat veya Yeniden \u0130hracat Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

              Lisans olmaks\u0131z\u0131n Küba, \u0130ran, Suriye gibi ABD taraf\u0131ndan ambargo veya di\u011fer türlü bir kontrol program\u0131na tabi tutulan ülkelere EAR’a tabi bir malzemenin ihracat\u0131 ya da yeniden ihracat\u0131 ancak lisans al\u0131nmas\u0131 suretiyle mümkün olabilir.<\/p>\n

                \n
              1. 7. Silahlanma Hareketlerinin Desteklenmesi Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                Bu kapsamdaki yasak, ilgili mevzuatta tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle ABD ki\u015fileri (US Person)<\/em> aç\u0131s\u0131ndan s\u0131n\u0131rlamalar getirmekte olup yabanc\u0131 kimseler aç\u0131s\u0131ndan düzenleme içermemektedir.<\/p>\n

                  \n
                1. 8. Transit Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                  EAR’a tabi bir malzemenin lisans veya di\u011fer bir yetki belgesiyle müsaade edilmedikçe düzenlemede say\u0131lan Ermenistan, Belarus, Kamboçya, Küba, Gürcistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, Laos, Mo\u011folistan, Kuzey Kore, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna, Özbekistan veya Vietnam gibi ülkeler üzerinden ihracat\u0131 veya yeniden ihracat\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

                    \n
                  1. 9. Düzenleme veya \u015eartlar\u0131n \u0130hlali Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                    EAR kapsam\u0131ndaki düzenlemelerin yan\u0131 s\u0131ra EAR kapsam\u0131nda tesis edilen lisans\u0131n hüküm ve ko\u015fullar\u0131 ihlal edilmemelidir.<\/p>\n

                      \n
                    1. 10. \u0130hlalin Gerçekle\u015fti\u011fi Yahut Gerçekle\u015fmek Üzere Oldu\u011fu Bilinen \u0130\u015flemlere Kalk\u0131\u015fma Yasa\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                      EAR veya dayand\u0131\u011f\u0131 di\u011fer mevzuat\u0131n ihlal edildi\u011fi veya ihlal edilme niyetinde oldu\u011fu bilgisi edinildi\u011fi durumda EAR kapsam\u0131nda ihracat\u0131 gerçekle\u015ftirilmi\u015f veya gerçekle\u015ftirilmek üzere olan bir malzemenin tamam\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131 sat\u0131lamaz, devredilemez, ihracat ya da yeniden ihracat gerçekle\u015ftirilemez, finanse edilemez, depolanamaz, kullan\u0131lamaz, kiralanamaz, iletilemez. Keza ask\u0131ya al\u0131nan veya geri al\u0131nan bir lisansa dayanarak i\u015flem tesis edilemeyecektir.<\/p>\n

                       <\/p>\n

                      ABD’nin özellikle aslen ticari amaçla de\u011ferlendirilebilecek olup askeri amaca da hizmet edebilecek malzemelerin ihracat\u0131n\u0131 denetleyebilmek ad\u0131na ba\u015fvurdu\u011fu EAR oldukça geni\u015f kapsaml\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir düzenleme olmas\u0131 sebebiyle, kapsam\u0131na giren ticari faaliyetlere kat\u0131lan kimselerce dikkatli bir \u015fekilde incelenmelidir. Zira EAR yükümlülüklerinin ihlali hem idari hem de cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanmas\u0131na sonuç verebilmektedir. Sadece 2017 y\u0131l\u0131nda bu çerçevede 52 idari davada 692.296.500 milyon dolar tutar\u0131nda idari para cezas\u0131 kesilmi\u015f; 31 birey ve i\u015fletme çe\u015fitli para ve hapis cezalar\u0131na maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r[3]<\/sup><\/a>.<\/sup><\/p>\n

                       <\/p>\n

                      Yazarlar: Kaan Erdo\u011fan, \u015eafak Herdem<\/p>\n

                       <\/p>\n

                      [1]<\/sup><\/a>Nükleer ve türevleri; maddeler, kimyasallar, mi<\/sup>kroorganizmalar ve toksinler; i\u015flenmi\u015f maddeler; elektronikler; bilgisayarlar; telekomünikasyon; bilgi güvenli\u011fi; sensörler ve lazerler; navigasyon ve havac\u0131l\u0131k elektroni\u011fi; donanma; havac\u0131l\u0131k ve sevk olmak üzere 10 farkl\u0131 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda sistem, ekipman ve bile\u015fenler; test, muayene ve üretim ekipmanlar\u0131; madde; malzeme; yaz\u0131l\u0131m ve teknoloji \u015feklinde 5 farkl\u0131 ürün grubu incelenmektedir.<\/sup><\/p>\n

                      [2]<\/sup><\/a>EAR’\u0131n ülke çizelgesine dair ekine takip eden linkten ula\u015f\u0131labilir: <\/sup>https:\/\/www.bis.doc.gov\/index.php\/documents\/regulations-docs\/2253-supplement-no-1-to-part-738-commerce-country-chart\/file<\/em><\/a> (eri\u015fim tarihi: 23.5.2019)<\/em><\/p>\n

                       <\/p>\n

                      [3]<\/sup><\/a>Metinde bahsi geçen veriler ABD’nin yetkili devlet otoritesinin internet sitesi üzerinden sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r: <\/sup>https:\/\/www.bis.doc.gov\/index.php\/enforcement\/oee\/penalties<\/em><\/a> (er<\/em>i\u015fim tarihi: 23.5.2019)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                      Savunma sanayi alan\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck akt\u00f6r konumunda olan Amerika Birle\u015fik Devletleri (\u2018ABD\u2019) geli\u015ftirdi\u011fi teknolojilerin sadece ulusal g\u00fcvenli\u011fi ve stratejileriyle uyumlu oldu\u011funu de\u011ferlendirdi\u011fi hallerde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerin eri\u015fimine a?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7725,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1141","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisisel-veri","masonry-post","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1141"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7738,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1141\/revisions\/7738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/herdemlaw.com\/en-us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}